'1 op de 3 modezaken verkoopt bont'

FREEK SCHRAVESANDE

De aanleiding

‘1 op de 3’ stond er vorige week zaterdag in NRC Handelsblad. In een paginagrote advertentie beweerde de Nederlandse Federatie van Edelpelsdierenhouders (NFE) dat ‘maar liefst 1 op de 3 modezaken artikelen van of met bont verkoopt’. Lezer Dirk van Opheusden vroeg of next.checkt de bewering kon controleren. „De advertentie is onderdeel van een brede, langlopende informatiecampagne”, zegt Wim Verhagen, directeur van de NFE. Aanleiding voor de campagne is de onzekere toekomst van de nertshouderij. Met een wetsvoorstel van de SP en de PvdA dat de nertshouderij op termijn verbiedt, ging de Tweede Kamer in 2009 akkoord. Het wetsvoorstel moet nog worden bekrachtigd door de Eerste Kamer. Met de campagne probeert de NFE het imago van bont te verbeteren. Verhagen: „Bont kom je overal tegen en veel mensen hebben er geen bezwaar tegen, zo luidt de boodschap. Daarin past de bewering dat een op de drie modezaken bont verkoopt.”

Waar komt het vandaan?

De NFE baseert zijn uitspraak op een onderzoek uit 2010 in opdracht van het Nederlands Bont Instituut. Woordvoerder Ron Haarman: „Al jaren groeit de bontverkoop, maar je ziet het niet terug in de modestatistieken. Daarin worden alleen volledige bontproducten zoals een bontjas opgenomen. Terwijl de trend juist de bontstofcombinatie is. Bont zit in kragen, voeringen, van PC Hooftstraat tot Kalverstraat.”

Om een uitspraak te kunnen doen over de werkelijke bontverkoop huurde het Nederlands Bont Instituut een zelfstandig marktonderzoeksbureau in. Het bureau, dat ook marktonderzoek doet voor bedrijven als ProRail en de Nederlandse Bank, kreeg voor het onderzoek circa 20.000 euro (ex btw) ongeacht de uitkomst. Om een steekproef te doen onder modezaken heeft het bureau 7.000 winkels een brief toegestuurd met het verzoek een online enquête in te vullen. De vragenlijst werd ingevuld door in totaal 176 van de 7.000 winkeliers, een respons van 2,51 procent. Bij de modezaken die meededen waren damesmodezaken over- en herenmodezaken ondervertegenwoordigd. Door herweging op ‘soort winkel’ heeft de onderzoeker de steekproef representatief gemaakt met de werkelijkheid. En dan blijkt volgens het onderzoek dat iets minder dan de helft (44 procent) van de ondervraagden mode verkoopt met daarin bont verwerkt (31 procent) en/of mode geheel van bont (13 procent). Als je ook winkelketens meetelt is de schatting van winkels die bont verkopen tussen de 27 procent en 48 procent. Circa een op de drie modezaken dus.

En, klopt het?

Next.checkt legt het onderzoek voor aan Harm ’t Hart, emeritus hoogleraar methoden en technieken aan de Universiteit Utrecht. ’t Hart heeft een aantal kanttekeningen. Zo is het onderzoek gehouden in november 2010, nu is het 2012. In de tussentijd kan er heel wat zijn gebeurd. Onduidelijk is ook met welk selectiecriterium het winkelbestand van Modint is aangekocht. En wat is een modezaak: is de Hema dat ook, of een internetwinkel? En hoe was de vraagstelling, de formulering van de antwoorden? „Daarover weten we niets.”

Kanttekeningen heeft ’t Hart ook bij de steekproef: „Bij een respons van 2,5 procent heb je een non-respons van 97,5 procent. Dat is gigantisch. Betrouwbaar statistisch onderzoek gaat uit van een willekeurige selectie van respondenten met een non-respons van hooguit 30 procent. Daarvan is hier geen sprake.” Met andere woorden: we weten helemaal niets over die andere 97,5 procent van de modezaken – wie weet weigerden die wel uit principiële redenen de vragenlijst in te vullen – en hoe groter de non-respons, hoe groter de kans dat de steekproef niet representatief is. En ook over de ‘herweging’ op winkelsoort zodat de steekproef wel representatief is, is ’t Hart kritisch. „Herwegen verlaagt de betrouwbaarheid en zegt nog steeds niets over de non-respondenten in die categorie.”

Conclusie

De Nederlandse Federatie van Edelpelsdierenhouders baseert zijn uitspraak dat een op de drie modezaken bont verkoopt op een marktonderzoek uitgevoerd in opdracht van het Nederlands Bontinstituut. Dit is – voor zover bekend – het eerste en enige onderzoek geweest naar de bontverkoop in modezaken en daarmee ons enige referentiekader. Uit het onderzoek blijkt inderdaad dat zo’n een op de drie modezaken bont verkoopt. Methodologisch is er echter zoveel op het onderzoek aan te merken dat nrc.next deze uitspraak als niet te checken beschouwt.