Uit NRC Handelsblad: Hoe houdt het brein van Friso zich?

Prins Johan Friso met zijn vrouw Mabel en twee dochtertjes tijdens de koninklijke skivakantie in Lech vorig jaar. Foto Reuters / Miro Kuzmanovic

Prins Johan Friso werd na zijn ski-ongeluk opgenomen in de Traumatologische Intensivstation in Haus 8 van de universiteitskliniek in Innsbruck. Redacteur Jannetje Koelewijn was met haar man, een arts, toevallig ter plekke en ontmoette behandelend arts, Claudius Thomé. “Als het brein na 24 uur niet is gaan zwellen, is dat een goed teken.”

We lopen door de sneeuw in de bergen boven Innsbruck, mijn man en ik, als we via de telefoon het slechte nieuws horen: prins Johan Friso bedolven onder een sneeuwlawine. Het is tien over vier, vrijdagmiddag. Mijn man is neurochirurg, emeritus hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Hij is hier om een cursus te geven aan jonge neurochirurgen uit Europa, in de Universitätskliniken Innsbruck. Even later horen we dat Johan Friso daar is opgenomen.

‘Ongelooflijk klote’

„Wat ongelooflijk klote voor die jongen”, zegt mijn man. Hij kent hem niet, maar wel zijn vrouw, prinses Mabel. Ze was vroeger zijn buurmeisje. En hij heeft Johan Friso’s grootvader eens geopereerd, prins Bernhard.

We gaan meteen naar het ziekenhuis, en daar horen we dat de hoogleraar neurochirurgie van de Universitätskliniken, Claudius Thomé, net naar de Traumatologisch Intensivstation in Haus 8 is geroepen. Zou het kloppen wat de Oostenrijkse media gemeld hebben: dat Johan Friso een schedelbasisfractuur heeft? Om kwart over zes is Claudius Thomé weer terug. Hij brengt verslag uit aan mijn man en ik luister mee. Ik heb Thomé verteld dat ik journalist ben en dat ik verslag zal uitbrengen in de krant waarvoor ik werk.

Dit is wat ik wel mag horen

Er zijn dingen die ik niet mag horen. Dan wenden de twee mannen zich af. Dit is wat ik wel mag horen: dat de patiënt geen schedelbasisfractuur heeft. Dat er geen verwondingen aan de rest van zijn lichaam zijn. Dat het enige serieuze probleem de asfyxie is, de ademnood waarin de patiënt verkeerd heeft, gedurende twintig minuten. Dat de reanimatie vrij lang geduurd heeft – ik mag niet weten hoe lang – en dat zijn temperatuur 32 graden was toen hij onder de sneeuw vandaan gehaald was. Redelijk gunstig, begrijp ik. Bij een lage temperatuur kan het lichaam met minder zuurstof toe.

Vol.at lawine

De Oostenrijkse krant Voralbergen Nachrichten publiceert een foto van de reddingsactie. Te zien is hoe reddingswerkers bezig zijn prins Friso onder de sneeuw vandaan te bevrijden. Klik op de foto voor een groter beeld. Foto Voralbergen NachrichtenDe Oostenrijkse krant Voralbergen Nachrichten publiceert een foto van de reddingsactie. Te zien is hoe reddingswerkers bezig zijn prins Friso onder de sneeuw vandaan te bevrijden. Klik op de foto voor een groter beeld. Foto Voralbergen Nachrichten

Ik hoor ook dat de patiënt de komende dagen in slaap zal worden gehouden, nog steeds bij een lage temperatuur. De vraag is hoe zijn brein zich zal houden. Als het lichaam te weinig zuurstof krijgt, zetten de vaten uit om nog zoveel mogelijk zuurstof naar de organen te brengen. Maar de vaatwanden gaan wel lekken en daardoor zwellen de weefsels. In het brein is dat gevaarlijk, want de zwelling kan nergens heen: de schedel zit eromheen. Dus loopt de druk op, en dat kan dodelijk zijn. Op de ct-scan die ’s middags gemaakt is, hoor ik, zijn geen bijzonderheden te zien. Zaterdag zal een mri-scan worden gemaakt.

Veel ervaring met mensen die onder sneeuw hebben gelegen

Claudius Thomé vertelt dat ze in de Universitätskliniken, unfortunately, veel ervaring hebben met mensen die lang onder de sneeuw hebben gelegen. Ze hebben ook veel ervaring met vips, zegt hij. Er zijn er meer die op wintersport gaan in deze omgeving. Op de Traumatologisch Intensivstation zijn ze gewend bewakers in te zetten om hun patiënten te beschermen tegen de pers.

Ik zie er vier als ik om kwart voor zeven, in mijn eentje, naar de Traumatologisch Intensivstation loop – mijn man is niet van plan om me naar binnen te loodsen.
Om half acht lopen we naar het restaurant waar de jonge neurochirurgen van de cursus zitten te eten. Claudius Thomé heeft gezegd dat hij ook zo komt, maar om half negen is hij er nog niet. Om negen uur ook niet. Mijn man begint zich zorgen te maken. Met tegenzin zegt hij dat Claudius Thomé degene zal zijn die een gaatje in het hoofd van de patiënt zal boren als de druk te hoog oploopt. Rechts frontaal, zo ontstaat er zo min mogelijk schade.

‘Vierentwintig uur’

Ik vraag hoe lang na een tekort aan zuurstof het brein nog kan beginnen te zwellen. „Vierentwintig uur”, zegt hij. „Als het na vierentwintig uur niet is gaan zwellen, dan is dat een goed teken.” Hij zegt nog een keer hoe klote hij het voor die jongen vindt. Op dat moment komt Claudius Thomé binnen, opgewekt. Nee, er was een andere patiënt die hem in het ziekenhuis hield. Niet deze.

Om kwart voor tien gaat zijn telefoon, hij loopt weg en komt na vijf minuten weer terug. Hij zegt niet wat hij net besproken heeft. Hij zegt alleen nog dat je bij patiënten die onder de sneeuw hebben gelegen, nooit weet hoe lang ze zonder zuurstof zijn geweest. Vijf minuten? Tien minuten? De volle twintig minuten? „Dat blijkt pas als we kunnen zien of er schade in het brein is.” En ja, dat duurt nog zeker vierentwintig uur.

Bij dit verhaal een noot van de hoofdredacteur: Waarom wij over Prins Friso in het ziekenhuis publiceerden

    • Jannetje Koelewijn