Slachtoffers vallen vooral buiten piste

Jaarlijks overlijden in Europa en Noord-Amerika ongeveer 150 lawine-slachtoffers. Na achttien minuten onder de sneeuw daalt de overlevingskans sterk.

A general view of the Gasthaus Post hotel where the Dutch royal family are staying during their current skiing holiday in Lech February 17, 2012. Dutch Prince Johan Friso was in critical but stable condition in an Innsbruck hospital's intensive care unit on Friday after an avalanche buried him while he was skiing off piste in the Austrian alps, police said. The Dutch royal family often spends winter holidays in Lech in the west Austrian province of Vorarlberg - which like other parts of Austria has been blanketed with heavy snow in recent weeks. REUTERS/Miro Kuzmanovic (AUSTRIA - Tags: ROYALS CITYSPACE DISASTER) REUTERS

Wim Köhler

Ongeveer 20 minuten lag prins Johan Friso bedolven onder de sneeuw. De medische literatuur over lawineongelukken meldt dat na 18 minuten onder de sneeuw 9 op de 10 mensen het nog overleven. Daarna daalt het overlevingspercentage snel. Na 35 minuten komt nog maar één op de drie mensen levend onder de lawinesneeuw vandaan. Meestal sterven mensen onder de sneeuw door zuurstoftekort. Soms door onderkoeling, als er wel lucht is maar de redding uitblijft.

De kans op verstikking onder de sneeuw hangt deels af van eigen kordaat optreden: ruimte maken rond gezicht en borstkas terwijl je wordt bedolven, verruimt de luchtvoorraad en de ademmogelijkheden. Maar het is ook afhankelijk van de soort sneeuw. Er is sneeuw waarin wat makkelijker holtes blijven bestaan, maar er is ook sneeuw die compact stapelt. Zware, natte sneeuw weegt 600 kilo per kubieke meter, terwijl droge stuifsneeuw drie à vier keer lichter is. Lawineslachtoffers liggen gemiddeld bijna een meter diep, zegt de Zwitserse statistiek. Die sneeuw kan zwaar drukken.

Wie eerst door de sneeuwmassa wordt meegesleurd, breekt tijdens die buiteling makkelijk ribben, armen, benen of zelfs de ruggegraat en scheurt pezen of spieren. Botsingen met bomen en rotsen kunnen ernstig ‘stomp letsel’ geven, met hersenschade en kapotte organen. Een slachtoffer met veel pech raakt dan buiten westen en heeft geen mogelijkheid om zichzelf ademruimte te verschaffen. Misschien is dat Friso overkomen. Misschien zat hij snel zonder zuurstof.

Het ziekenhuis in Innsbruck waar de prins heen is gevlogen is hét Tiroler ziekenhuis voor wintersportslachtoffers. Twee jaar geleden publiceerden de Innsbrucker trauma-artsen een overzicht van de 94 lawineslachtoffers die in tien jaar tijd gewond in hun ziekenhuis arriveerden. Tweederde was bij bewustzijn, de helft was onderkoeld bij aankomst. Vrijwel iedereen komt met kneuzingen of breuken binnen. Samen hadden die 94 mensen 246 verwondingen, dus ongeveer 2,5 per persoon. Eenvijfde van de mensen die levend onder de sneeuw vandaan was gehaald had hoofdletsel. Van de 94 overleden er 21 in het ziekenhuis. Gemiddeld twee per jaar.

De Innsbrucker artsen geven in hun artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Injury ook de Tiroler lawinestatistiek. De afgelopen jaren waren er jaarlijks ongeveer 80 à 90 geregistreerde lawines in die Oostenrijkse provincie. Daarbij werden 175 mensen ‘geraakt’. 55 kwamen gedeeltelijk onder de sneeuw terecht. Daarvan stierven er 15 onder de sneeuw.

In Zwitserse en Canadese onderzoeken staat dat jaarlijks bijna 150 mensen door lawines overlijden in Europa en Noord-Amerika. Tweederde tot driekwart overlijdt door verstikking – een kwart tot een derde aan verwondingen. In Noord-Amerika zijn er relatief meer doden door trauma. Naar de oorzaak wordt gegist. In Europa zijn de lawineslachtoffers vooral skiërs die zich buiten de pistes wagen. In Noord-Amerika zijn er veel sneeuwscooterrijders bij en skiërs die zich door een helikopter op een helling laten afzetten.

    • Wim Köhler