De man die altijd ergens bij wilde horen

Anil Ramdas, in de jaren 90 een aanstormend talent, de laatste jaren verketterd als een zanger van de linkse kerk. (Foto Katrijn Van Giel)

Als journalist, essayist en programmamaker bevond hij zich in het hart van de discussies die Nederland voerde, zo schrijft Sjoerd de Jong in zijn necrologie van de donderdag overleden Anil Ramdas. “Surinaamse zelfoverschatting fileerde hij even goed als Hollandse bekrompenheid.”

Niet zo lang geleden liepen alle Indiërs nog op blote voeten. „Niet zozeer uit armoede maar als uiting van respect voor Moeder Aarde. Dat is niet meer zo. Maar de verhouding tot leren schoeisel blijft moeizaam.”

Zo begon Anil Ramdas, die donderdag op 54-jarige leeftijd overleed, een van zijn eerste stukken als correspondent in New Delhi voor NRC Handelsblad, in april 2000 (Altijd problemen met de schoen in India). Een vrolijk stuk, vol wetenswaardigheden over schoeisel en voetverzorging in India, de rol van Mahatma Gandhi en de maatschappelijke positie van leerlooiers. Uiteraard verluchtigd met een keur van Indiase voeten en schoenen.

Klassieke journalistiek was het niet. Niet iedereen op de krant was ook even enthousiast over Ramdas’ benadering van zijn correspondentenwerk als „onthaast toerisme”, met een antropologisch oog voor mensen en alledaagse gebeurtenissen. Maar voor anderen was zijn essayistische blik op India een verademing, een voorloper van de zelfbespiegelende aanpak van journalistiek die later door Joris Luyendijk populair is gemaakt.

Bij zijn terugkeer uit India in 2003 werd Ramdas, terugbladerend door zijn aantekeningen, getroffen door zowel de prille „ambitie als paniek” in zijn eerste notities, „beide even aandoenlijk”. Hij had „alles” willen begrijpen, maar dat was zoiets gebleken als „in je eentje de Titanic willen optillen”. Soms kun je beter door je oogharen kijken, had hij in India geleerd, net voorbij de uniforme nieuwsmachinerie, naar de details van het dagelijks leven. Vandaar die schoenen.

Voor Anil Ramdas, die donderdag een einde aan zijn leven maakte, waren zijn jaren in India het hoogtepunt van een turbulente loopbaan als journalist, schrijver en programmamaker. Die loopbaan begon eind jaren tachtig met een knetterende rel en voerde hem met columns en essays over etniciteit, multiculturalisme en populisme door alle bochten van de achtbaan waar Nederland overheen ratelde.

Abonnees van de digtale editie van NRC Handelsblad lezen het volledige artikel hier.