Bescheiden en een harde werker

Prins Johan Friso (43) heeft het koningschap nooit geambieerd. Sinds vorig jaar is hij financieel topman van een bedrijf in Engeland. Eerder was hij bankier, na afronding van drie studies. Zijn overleden vader is zijn grootste inspiratie.

Friso van Oranje op Hammersmith Terrace aan de Thames te Londen.foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Londen ,19 februari 2006 ©Vincent Mentzel 2006

Intelligent, bescheiden en scherpzinnig. Dat zijn de kwaliteiten die Johan Friso Bernhard Christiaan David van Oranje Nassau worden toegedicht. De tweede zoon van koningin Beatrix en wijlen prins Claus houdt niet van erfelijke plichtplegingen. Maar als er een beroep op hem wordt gedaan, stáát hij er. Zo wijkt hij niet van de zijde van zijn moeder als zijn vader in 2002 in de koninklijke graftombe wordt bijgezet. De camera’s registreren hoe hij naar haar hand grijpt – een ontroerend moment.

„Je mag Alex wel in elkaar slaan, maar niet doodslaan, want dan moet ik koning worden.” Die uitspraak, uit zijn kindertijd, achtervolgt hem nog steeds. Friso maakt er geen geheim van dat het koningschap niet voor hem is weggelegd. Om enigszins voorbereid te zijn volgt hij privélessen, waaronder Nederlands recht en parlementaire geschiedenis. Hij hoopt dat het nooit zo ver komt, maar ja, je weet nooit.

Door zijn huwelijk met Mabel Wisse Smit, in 2004, is Friso geen lid meer van het Koninklijk Huis. Wisse Smit ontkent dat zij een relatie met crimineel Klaas Bruinsma heeft gehad, zoals door diens voormalige lijfwacht wordt beweerd, maar geeft wel toe dat zij lang met hem bevriend is geweest. Overeenkomstig de wens van het paar besluit de regering geen Toestemmingswet bij de Staten-Generaal in te dienen. Friso mag wel de persoonlijke titel ‘Prins van Oranje-Nassau’ met het predicaat ‘Koninklijke Hoogheid’ behouden.

Friso wordt op 25 september 1968 geboren in Utrecht. Hij brengt zijn vroege jeugd door op kasteel Drakensteyn, samen met zijn broers Willem-Alexander en Constantijn. In 1980 verhuist het gezin naar Huis ten Bosch in Den Haag. „Mijn ouders hebben hun best gedaan om ons een normale jeugd te geven”, vertelt hij in 2006 in een interview met deze krant. „We zaten gewoon op de basisschool in Lage Vuursche. Ik speelde golf, Alexander hockey en Constantijn voetbal. We speelden met andere kinderen, we vochten op het schoolplein en mijn moeder organiseerde kinderpartijtjes op Drakesteyn.”

Friso dwingt respect af door binnen korte tijd drie universitaire studies te voltooien: lucht- en ruimtevaarttechniek in Delft, bedrijfseconomie in Rotterdam en Mechanical Engineering aan het College of Engineering van de University of California. Zijn studiebegeleider, K. Smit, omschreef de prins destijds als een harde, bescheiden werker. In de media begint de bijnaam ‘prins Bolleboos’ te circuleren.

Even overweegt Friso in de vliegtuigindustrie aan de slag te gaan – voor McDonnell Douglas loopt hij stage. Maar na zijn studie gaat hij bij consultancybureau McKinsey werken en later bij investeringsbank Goldman Sachs in Londen. In de wijk Notting Hill leidt hij een tamelijk anoniem bestaan. „Op straat is hij een man met glanzende schoenen en een korte beige jas, die een eindje moet lopen naar de metro. Geen prins”, zo beschreef deze krant zijn leven destijds. Voor collega’s is hij Friso Vanorange.

Sinds vorig jaar werkt prins Friso in Buckinghamshire voor Urenco, een consortium dat verrijkt uranium produceert. Hij is er chief financial officer. Een echte carrièreprins.

Het vrije leven van Friso sprak zijn vader zeer aan. Dat vertelde theoloog Huub Oosterhuis aan deze krant. „Claus was geïntrigeerd door hem, omdat Friso zichzelf een bepaalde vrijheid gunde die hem aansprak” , aldus Oosterhuis. „Hij had een eigen leven, hij was er vaak ook niet. Ik denk dat de positie die Friso koos, de positie was die Claus had willen kiezen: onafhankelijk en kritisch.” Friso bewondert Claus eveneens, zo liet hij vaker blijken. Zijn vader strekt tot voorbeeld en leerde hem kritisch na te denken.

Mede door zijn zachtaardige karakter – en het feit dat hij nooit met vriendinnen in het nieuws kwam – werd lange tijd aangenomen dat Friso homoseksueel is. Homoblad Squeeze schreef er over, evenals de Gay Krant . Toen enkele weekbladen zich aan het onderwerp waagden, liet de prins in 2001 via de Rijksvoorlichtingsdienst weten dat hij „niet homoseksueel maar heteroseksueel is”. Daarmee stokten de geruchten.

Net als Claus is Friso maatschappelijk zeer betrokken. Enkele jaren geleden werd bekend dat hij een bedrag tussen de 100.000 en 250.000 dollar doneerde aan de charitatieve instelling van voormalig president Bill Clinton. Friso is ook erevoorzitter van het Prins Claus Fonds, dat in 1996 ter gelegenheid van de zeventigste verjaardag van zijn vader werd opgericht.

Friso geldt als avontuurlijk en sportief. In 1990 kwam hij in opspraak omdat hij 200 reed in een nieuwe Ferrari F40. Hij is een geoefend skiër en maakte ooit indruk tijdens een cricketduel tussen Britse parlementsleden en de Binnenhof Cricket Club. Met een persoonlijke score van 38 runs was prins Johan Friso de uitblinker.

    • Danielle Pinedo