'Weghalen gratis tasjes scheelt 600 kilo plastic per dag'

ThaLia Verkade

Bushes are covered with used plastic bags in the open field near village of Suhodol, in the suburbs of capital Sofia, March 30, 2008. Up to 190 nations will start work on a new U.N. climate treaty in Bangkok on Monday, in a test of how far the world has progressed after years of deadlock highlighted by a U.S. outburst about a duck in 2005. REUTERS/Oleg Popov (BULGARIA) REUTERS

De bewering

„Vanaf 1 januari 2012 stopt AH vanwege milieuredenen in al zijn winkels met het actief verstrekken van zogenaamde hemdtasjes (doorzichtige gratis tasjes) bij de kassa. Hiermee bespaart AH samen met klanten naar schatting 600 kilo plastic per dag.” Dit meldt supermarktketen Albert Heijn op zijn site. Lezer Mark Meuleman uit Amsterdam vroeg of next.checkt de bewering kon controleren. Hij vroeg ook of er hierdoor juist meer grote plastic draagtassen worden verkocht.

Mogelijke interpretaties

De hemdtasjes (genoemd naar hun vorm) zijn alleen nog op aanvraag verkrijgbaar, ze hangen niet meer aan een rol bij de kassa. De officiële reden: milieubesparing. Andere denkbare motieven, zoals imago of kostenbesparing, worden niet genoemd. Overigens staat AH niet alleen. Alle supermarkten, aangesloten bij het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL, de brancheorganisatie), spraken vorig jaar af de hemdtasjes niet meer gratis uit te delen. Volgens het CBL scheelt dat in totaal 500.000 kilo aan plastic per jaar, ofwel 1.370 kilo per kalenderdag.

Hoe is er gerekend?

Voorlichter Rianne van der Sar van AH zegt desgevraagd dat er een „pilot” geweest is, waarbij met behulp van „verschillende scenario’s” het boodschappentransport door de klant onder de loep is genomen. Daarbij is een „voorzichtige schatting” gemaakt van 600 kilo. Waar dat getal op gebaseerd is, wil ze niet zeggen, „omdat het niet een initiatief van Albert Heijn alleen is, maar van de hele branche”. Mogelijk heeft de 500.000 kilo per jaar van de brancheorganisatie er iets mee te maken. Dit cijfer is volgens het CBL afkomstig van een verpakkingstechnoloog van de Universiteit Wageningen. Maar de technoloog in kwestie, Ulphard Thoden van Velzen, vertelt dat hij dit getal twee jaar geleden juist kréég van het CBL, voor het doorrekenen van milieueffecten. Thoden van Velzen had begrepen dat het CBL hiervoor een rondgang had gemaakt bij de leden. De onderzoeker waarschuwt meteen dat getallen als deze nooit wetenschappelijk te onderbouwen zijn. Maar 500.000 kilo is volgens hem geen onredelijk cijfer (zie kader).

En, klopt het?

Doorgerekend naar marktaandeel (33,6 procent) komt Albert Heijn met een totaal van 500.000 kilo voor de branche uit op een besparing van 460 kilo per kalenderdag. Maar het kan zijn dat de zakjes er bij AH veel sneller of juist minder snel doorheen gaan dan elders. Een steekproef dan. De medewerkster van een niet al te groot AH-filiaal in een stadse wijk van Rotterdam legt een nieuwe rol hemdtasjes op de weegschaal. Die weegt 718 gram, inclusief kartonnen koker van circa 35 gram. Ze vertelt dat er voorheen gemiddeld vier rollen per dag bij de kassa doorheen gingen en sinds er om zakjes gevraagd moet worden nog één rol per vier dagen. Vier rollen per dag: dat komt zonder kartonnen koker neer op 2.732 gram bespaard plastic voor dit filiaal alleen. Daar gaat de kwart rol per dag die nog wel wordt uitgedeeld vanaf. Zo komen we uit op ruim 2,5 kilo bespaard plastic per dag in één filiaal.

Albert Heijn heeft circa 830 wijkwinkels en 24 XL’s. Als er in deze 854 filialen tot dit jaar gemiddeld 2,5 kilo hemdtasjes meer doorheen ging dan nu, komt dat neer op een besparing van 2.188 kilo plastic bij AH per dag. Waren de tasjes in deze Rotterdamse wijk de hemdtasjes bovenmatig populair? Misschien. Anderzijds is dit geen groot filiaal. Rest de vraag of klanten nu niet vaker een draagtas van blauw plastic kopen. Albert Heijn geeft geen verkoopcijfers. Het CBL weet het ook niet. En de caissière? „Dat weet ik niet. Ik zie wel dat mensen de spullen nu gewoon in hun armen meenemen.”

Conclusie

De schatting dat de Albert Heijn dagelijks 600 kilo bespaart door niet langer gratis hemdtasjes te verstrekken, lijkt niet overdreven. Een steekproef komt hoger uit (2.188 kilo), een verdeling naar marktaandeel lager (460 kilo). Een verpakkingstechnoloog van de Universiteit Wageningen die berekeningen maakte over de hemdtasjes en onderzoek deed naar draagtassen in het Nederlands vuilnis, vindt een totaalschatting van 500.000 kilo per jaar voor de hele branche redelijk.

De vraag is of er nu niet meer plastic tassen worden gekocht. Albert Heijn zwijgt hierover. Het bedrijf maakt zijn eigen bewering daardoor moeilijk te staven. De bewering dat het weghalen van de zakjes 600 kilo aan milieubesparing per dag oplevert, wordt op basis van wat we nu weten waar bevonden, althans: niet overdreven. Trendcijfers over verkoop van plastic tassen zijn welkom en kunnen het definitieve oordeel beïnvloeden.

    • Thalia Verkade