Nacap wentelt crisis af op vast personeel

Het SCP constateert dat werkgevers een soepeler arbeidsvoorwaardenbeleid nodig vinden tijdens de crisis. Werknemers betalen daarvoor volgens het SCP op drie terreinen de tol:

Zijn zilveren jubileum heeft hij net niet gehaald bij pijpenlegger Nacap in Eelde, onderdeel van het Groningse bouwbedrijf Koop Holding Europe. Zijn ontslagaanzegging inmiddels wel. Zonder franje of gouden handdruk. Jos staat per augustus 2012 op straat met nog vier maanden een aanvulling op zijn WW-uitkering. Dan is het gedaan en moet hij op zijn 59ste maar zien of hij nog elders aan de slag kan.

Jos werkte in al die jaren bij Nacap als magazijnbeheerder, logistiek medewerker en uitvoerder. Zijn loyaliteit is niet beloond. Ruim een maand geleden kreeg hij te horen dat hij ‘boventallig’ was. Dat de orderportefeuille, gezien de crisis in de bouwsector, nagenoeg leeg was.

Formeel is in Nederland het collectief ontslagrecht goed geregeld, ook bij reorganisaties. Er moet dan een sociaal plan overeen gekomen worden met de vakbonden en de werkgever. Een sociaal plan moet voldoen aan de zogeheten ‘kantonrechtersformule’ waarin de afkoopsom voor overtallig personeel afhankelijk is van leeftijd en het aantal opgebouwde dienstjaren.

De praktijk bij Nacap leert dat het ook wel eens anders gaat.

„We moesten naar het kantoor in Eelde komen”, herinnert Jos zich de dag van de onheilstijding. „We werden ontvangen in een zaaltje met plek voor nog geen 50 mensen. Maar we zaten er met 100 man. De boodschap: 56 collega’s worden ontslagen. De namen van de slachtoffers werden pas achteraf bekendgemaakt. Er was wel een afvloeiingsregeling, maar geen sociaal plan. Want het was niet gelukt om daarover afspraken te maken met de vakbonden. Zo zit ik nu afgedankt thuis. Met nauwelijks kans op ander werk.”

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) publiceerde deze week een rapport over de structurele ontwikkelingen op de Nederlandse arbeidsmarkt. Daaruit blijkt dat het ontslag van Jos bij Nacap past in een bredere trend. „Het aantal werkgevers dat de afgelopen vijf jaar overtollig personeel hielp van werk naar werk zakte van 35 procent naar 29 procent”, stelt het SCP.

FNV-bestuurder Masja Zwart herkent die trend. Werkgevers kunnen ook nu al personeel lozen zonder dure afkoopsommen of ingewikkelde procedures, zegt Zwart. De Groningse FNV-bestuurder is betrokken bij tientallen reorganisaties in de regio Groningen en vaak heeft het personeel dan het nakijken. „Als het om minder dan 20 man personeel gaat, hoeft de bond niet geïnformeerd te worden en is ook een sociaal plan niet nodig. Daar komt nog bij dat het UWV sinds 2008 vaststellingsovereenkomsten accepteert, waarbij werkgevers en werknemers instemmen met het ontslag. Daarvoor moest de werknemer nog formeel bij het UWV verweer tegen zijn ontslag voeren om in aanmerking voor WW te komen. Dat is nu niet meer nodig.”

Zo reorganiseert de eigenaar van Nacap (de Koop Holding) tientallen bv’tjes, waaronder een aantal Nacap-vestigingen, zonder bemoeienis van bonden. De ontslagvergoeding is vaak minimaal. Bovendien maakt een faillissement het gemakkelijker om dat ontslagrecht te omzeilen.

Vorig jaar ging Hogenboom Benelux, voorheen Nacap Benelux, failliet. Leeggezogen door het moederbedrijf, zegt de curator. In 2010 haalde het bedrijf nog een winst van 7 miljoen euro en werkte er nog 400 man.

Het personeel was een ‘zachte landing’ en een sociaal plan beloofd. Dat sociaal plan lag er in concept ook in april 2011. Maar een maand later maakte de holding bekend dat het bedrijf niet meer aan haar financiële verplichtingen kon voldoen en vroeg het surséance van betaling aan. De 150 werknemers hadden het nakijken.

In augustus vorig jaar kregen zij alsnog gelijk in een kort geding bij de rechtbank in Groningen. De rechter oordeelde dat het conceptplan van april wel degelijke rechtsgeldig was. En dat de Koop Holding moest opdraaien voor de ontslagkosten.

Koop ging vervolgens in hoger beroep, verloor ook die procedure en tekende cassatie aan bij de Hoge Raad. De 106 werknemers die dat geding hadden aangespannen hebben hun ontslagvergoeding nog steeds niet ontvangen.

Het faillissement van Nacap Benelux markeert het sombere perspectief voor de andere bv’s onder de Koop-holding, waar gereorganiseerd moet worden. Geld voor ontslagvergoedingen of een fatsoenlijk sociaal plan is er volgens FNV-bestuurder Zwart niet. „Individuele personeelsleden worden onder druk gezet om op te stappen. Vaak gaat het dan om de 55-plussers die zo naar de achterdeur gemanoeuvreerd wordt. Met een kleine afscheidspremie en geen enkel perspectief op ander werk.”

Jos zit inmiddels ziek thuis. Van het UWV heeft hij sinds zijn ontslag nog niets gehoord. „Ik voel me afgedankt, na al die jaren. Ik weet niet hoe ik nog aan werk kan komen. Daar lig ik ’s nachts wakker van.”

Koop Holding gaf desgevraagd geen commentaar.

    • Jos Verlaan