Kremlin zet nieuwe zuivering media in

Premier Vladimir Poetin is begonnen aan een nieuwe kneveling van de toch al weinig vrije Russische pers.

Het was een felle discussie, in de eerste aflevering van talkshow GosDep op muziekzender MTV. De gasten vlogen elkaar in de haren over de vraag waarheen Vladimir Poetin Rusland voert.

„Twaalf jaar Poetin betekent twaalf jaar stilstand”, riep parlementslid Dmitri Goedkov over de mogelijke twee nieuwe presidentiële ambtstermijnen van Poetin.

„Het alternatief voor Poetin is crisis”, zei Irina Plesjova van pro-Kremlinjeugdbeweging Nasji. Ze werd in haar dreigement gesteund door een pro-Poetinspotje, dat iets eerder was vertoond en waarin een door de VS georganiseerde burgeroorlog wordt aangekondigd als Poetin op 4 maart de presidentsverkiezingen niet wint.

De eerste GosDep (Russisch voor State Department, het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken) was door dat over en weer geschreeuw een ongekend spektakel. Oppositiepolitici konden ineens hun grieven uiten en mochten zich verdedigen tegen beschuldigingen zonder te worden gecensureerd.

Jammer alleen dat het programma op 7 februari op de valreep niet is uitgezonden en de overige drie geplande afleveringen nooit zijn opgenomen. Enkele uren voor de uitzending werd GosDep ineens voorgoed uit de programmering geschrapt.

Nieuwsgierige kijkers zochten hun toevlucht tot YouTube, waarop de aflevering later geplaatst werd. Het programma is inmiddels door zo’n 100.000 Russen bekeken.

Waarheen president Poetin Rusland voert, lijkt sinds 7 februari op een bepaald gebied steeds duidelijker te worden: naar een nieuwe kneveling van de weinige vrije media in zijn land. De tijdelijke opleving van persvrijheid op de staatstelevisie, die je in de eerste twee maanden na de vervalste parlementsverkiezingen van 4 december kon waarnemen, is twee weken voor de presidentsverkiezingen in bijna het tegenovergestelde omgeslagen.

Dat werd extra duidelijk toen dinsdag de kritische radiozender Echo Moskvy een waarschuwing van het Kremlin kreeg in de vorm van het plotselinge ontslag van twee van zijn directeuren door grootaandeelhouder Gazprom-Media, onderdeel van staatsenergiebedrijf Gazprom. „Het is een duidelijk teken van druk”, zegt de vooraanstaande socioloog Jevgeni Gontmacher van denktank Instituut voor Moderne Ontwikkeling in Moskou. „Na de verkiezingen zal Poetin vrijwel zeker een zuivering van de media doorvoeren. Poetin is bang dat Echo Moskvy te populair wordt.”

Hoofdredacteur Aleksej Venediktov van Echo Moskvy moest zich een dag na het ontslag van de directeuren bij het Openbaar Ministerie melden, omdat zijn zender de arbeidswet zou schenden door zijn journalisten te verbieden lid te zijn van een politieke partij. Gisteren werden zijn mail, Facebook en Twitter door onbekenden gehackt.

Het OM is inmiddels ook een strafrechtelijk onderzoek begonnen tegen het onafhankelijke internettelevisiekanaal Dozjd. Het onderzoek werd ingesteld nadat een parlementslid van regeringspartij Verenigd Rusland het OM had verzocht om uit te zoeken of het kanaal „buitenlandse financiering” heeft ontvangen voor zijn verslaggeving van de drie massale antiregeringsbetogingen in Moskou van de afgelopen maanden.

Dat vermoeden lijkt te zijn ingegeven door de beschuldigingen van premier Poetin, die heeft gezegd dat de VS achter de demonstraties zitten om op die manier Rusland te verzwakken.

Het Kremlin zendt intussen verkiezingsspotjes uit, waarin uiteenlopende Russische kunstenaars verklaren op Poetin te zullen stemmen. Bij de actrice Tsjoelpan Chamatova ging dat niet van harte. In haar spotje kijkt zij gepijnigd voor zich uit en dreunt ze met moeite haar tekst op. Diverse bronnen hebben inmiddels verklaard dat Chamatova onder druk is gezet om mee te doen.

Michel Krielaars

    • Michel Krielaars