Eén verkeerde zin, en meteen is er ruzie

Binnen de PvdA is onenigheid ontstaan over de koers van de partij. De partij verkeert in een bijna onmogelijke positie.

Politiek redacteur

Den Haag. Een uitgelekte e-mail van PvdA’er Frans Timmermans zorgde gisteren voor een lichte crisissfeer bij de PvdA. Maar meer nog dan dat, liet de mail ook iets zien van de staat van de grootste oppositiepartij.

Gisterochtend stuurde Frans Timmermans een mail aan zijn fractiegenoten met daarin commentaar op het interview dat fractievoorzitter Job Cohen en partijvoorzitter Hans Spekman aan Trouw gaven. Het was een hernieuwde poging van het duo om de ingeslagen koers uit te leggen. In het interview stond een ietwat ongelukkige zin van Cohen: „Als ik alles overzie, staat de SP wat uitgangspunten betreft waar wij staan.” Wat bedoelde hij hier precies mee? PvdA’ers vinden de woordkeuze ongelukkig. Hun partij moet zich niet profileren door zich met een andere te vergelijken, menen zij. Timmermans schrijft na lezing van het artikel direct een mail aan zijn fractievoorzitter en stuurt de overige fractieleden een kopie. Een paar uur daarna ontvangt de NOS de mail ook. Iemand in de fractie heeft gelekt.

PvdA’ers buitelen daarna over elkaar heen om te bezweren dat er niks aan de hand is, woordvoerders zeggen dat Cohen juist bedoelde dat de SP zich richting de PvdA beweegt en Timmermans zegt tegen de NOS dat hij en Cohen na een goed gesprek op dezelfde lijn zitten.

Het ene fractielid, Jetta Klijnsma, zegt dat het goed is als er zo nu en dan een stevig debat gevoerd wordt, het andere, een vooraanstaande PvdA’er, ergert zich juist aan de mail van Timmermans en oordeelt: niet goed voor de partij. De ene PvdA’er bezweert dat er geen richtingenstrijd is, de ander spreekt van „intellectuelen en doeners” in de fractie. Timmermans wordt bij de intellectuelen ingedeeld.

Het zijn even vermakelijke als voorspelbare reacties, maar die reacties en de mail laten ook zien dat er intern nog geen duidelijkheid bestaat over de te volgen koers. Evenals over de positionering ten opzichte van de SP, over de oppositiestrategie en, hoe hard PvdA’ers het ook ontkennen, over het leiderschap van Job Cohen. Zo’n mail lekt niet zomaar uit. Een fractielid zegt: „Natuurlijk is er reuring in de partij als de peilingen zo slecht zijn.” En een ander: „Ja er is ook intern kritiek op het leiderschap van Cohen.”

Begin december dreigde Cohen het kabinet-Rutte met nieuwe verkiezingen als de premier in Brussel nationale bevoegdheden af zou dragen. Het was een dreigement van een partij die het kabinet aan een benodigde meerderheid helpt bij het redden van de euro, maar daarmee tegelijkertijd een kabinet in stand houdt waar het oppositie tegen voert. Die lastige positie is bijna niet aan kiezers uit te leggen. Bovendien staat de SP klaar om het socialistische alternatief te zijn.

Het dreigement van Cohen zorgde voor opgetrokken wenkbrauwen bij een aantal fractieleden. Waarom had Cohen dit niet vooraf met de fractie besproken? En ook nu weer, na het interview in Trouw, vragen sommigen zich af waarom het interview niet vooraf besproken is in de fractie. Een vooraanstaand fractielid verbaast zich op zijn beurt weer over die kritiek. „Cohen is toch de leider van de partij? Die hoeft toch niet alles voor te leggen?” Het is veelzeggend dat die vragen juist elke keer wel gesteld worden. Ook gisteren weer. Alle bezwerende woorden ten spijt.