De horror van de nabijheid

Sophie Hannah: Kind of cruel. Hodder & Stoughton, 376 blz. € 18,95

Bij het schrijven van psychologische thrillers geldt: less is more. In andere woorden: waarom bijlmoordenaars gebruiken als je familieleden achter de hand hebt? Die zijn talrijker, juist door hun vertrouwdheid bedreigender en – in elk geval in figuurlijke zin – minstens even schedelklievend. Vrouwelijke schrijvers zijn de grootmeesters van deze horror van het nabije. Vroeger waren het Patricia Highsmith en Celia Dale, tegenwoordig Ruth Rendell en sinds enkele jaren vooral de Britse dichteres Sophie Hannah. Tot haar eigen verbazing is zij, sinds het debuut Kleine meid, uitgeroepen tot koningin van de psychologische thriller. Hannah is de chroniqueur van de duistere kant van het Westerse welvaartsleven waarin intermenselijke haat en naijver onuitgesproken kolken achter de dagelijkse façade van naschoolse opvang, chardonnaytjes en leesclubjes. De sociale omgang van alledag blijkt een kluwen van ingesleten zieke routines en verbanden.

In Kind of cruel beschouwen we de extended family van Amber, een cynische vrouw wier narcistische schoonzus Jo een subtiel schrikbewind voert over een tiental familieleden dat allang niet meer ziet hoe rampzalig parasitair de onderlinge omgang is geworden. Sinds haar beste vriendin Sharon werd vermoord, vindt Amber een toevlucht in het grootbrengen van Sharons dochters. Dat gezinnetje is een emotionele enclave waarin de wapens cynisme en ironie soms even kunnen worden afgelegd. Niet voor lang, want Jo eist vanachter het kookeiland alle aandacht op zodra haar gevoelige antennes een verstoring oppikken in het intermenselijke aandacht-voor-Jo-veld. Althans, zo wil Amber het de lezer doen geloven tijdens de door haarzelf verafschuwde hypnotherapie-sessies die ze volgt wegens aanhoudende insomnia. Tijdens zo’n sessie herinnert Amber zich een vel papier waarop de woorden ‘Kind, cruel, kind of cruel’ staan geschreven. Laat net zo’n velletje nu zijn aangetroffen naast het lijk van een tweede moordslachtoffer. Rechercheurs Simon Waterhouse en Charlie Zailer, bekend uit eerder werk van Hannah, beginnen middels hypnotherapie en ouderwets speurwerk een zoektocht in de hersenen van Amber, die onderbewust meer lijkt te weten dan ze zelf paraat heeft. Hannah vermijdt daarbij de irritante populair-wetenschappelijke neuro-trend in fictie en non-fictie; hier geen gedoe met MRI-scanners. Terwijl Amber gedreven in haar dubieuze herinneringen graaft, schildert Hannah het kleine en grote falen van bange mensen in familieverband. Het zou vermakelijk zijn als het niet zo verdomd herkenbaar was. Kind of cruel is een portret van emotioneel vampirisme verpakt in een moordintrige, dat de lezer onvermijdelijk en ietwat onaangenaam doet denken aan patronen in de eigen sociale kring.

    • Robert Gooijer