Cohen is niet aangevallen, zegt Cohen

Op het moment dat coalitiepartijen zich opmaken voor zware onderhandelingen over nieuwe bezuinigingen, weet de PvdA plots weer alle aandacht naar zich toe te trekken. Een uitgelekte e-mail van Kamerlid Frans Timmermans over de koers van partijleider Job Cohen was gisteren aanleiding voor een crisissfeer.

Het was gewoon een emotioneel betoog van een bevlogen sociaal-democraat. En het zette de fractie gisteravond aan tot een interessante discussie over de toekomst van de PvdA, over de koers, en waar de partij staat ten opzichte van andere partijen. De positie van PvdA-leider Job Cohen was door niemand ter discussie gesteld. Weinig aan de hand dus, bezwoeren PvdA-Kamerleden gisteravond laat.

Er was natuurlijk wel wat aan de hand. Op het moment dat de coalitiepartijen hun posities innemen voor loodzware onderhandelingen over pijnlijke bezuinigingen, en de PvdA effectief oppositie zou kunnen voeren lukte het die partij juist weer om met interne strubbelingen de aandacht naar zich toe te trekken.

Een uitgelekte e-mail van PvdA’er Frans Timmermans zorgde gisteren voor een lichte crisissfeer. De oud-staatssecretaris, die geldt als één van de ideologen van de fractie, stuurde gisterochtend een mail aan zijn fractiegenoten met daarin commentaar op het interview dat fractievoorzitter Job Cohen en partijvoorzitter Hans Spekman aan Trouw gaven. Het was een hernieuwde poging van het duo om de ingeslagen koers uit te leggen. In het interview stond een ietwat ongelukkige zin van Cohen: „Als ik alles overzie, staan zij [de SP] wat uitgangspunten betreft waar wij staan.” Wat bedoelde hij hier precies mee? PvdA’ers vonden de woordkeuze ongelukkig. Hun partij moet zich niet profileren door zich met een andere te vergelijken, menen zij. Timmermans, in kennelijke staat van opwinding, begon na lezing van het artikel direct een scherpe mail met als kern: het scheppen en onderhouden van solidariteit komt vanuit het middengroepen, zij vormen de ruggegraat van de samenleving. Dat is een hele andere benadering dan die van de SP.

Hoewel het leiderschap van de PvdA niet in de mail genoemd wordt, las iedereen in het betoog van Timmermans een harde aanval op Cohens koers. Timmermans stuurde zijn mail naar alle fractieleden en medewerkers, en snel werd hij gelekt, naar de NOS. Direct verlegde de Haagse journalistiek haar aandacht van de coalitie naar de PvdA.

Het is de zoveelste keer dat het moeizaam functioneren van Cohen in de schijnwerpers komt. Vorig najaar zei toenmalig partijvoorzitter Liliane Ploumen dat Cohen te weinig zichtbaar is in zijn partij. Deze krant publiceerde in januari een enquête onder PvdA-politici waaruit bleek dat de Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher meer steun geniet als toekomstig lijsttrekker (31 tegen 22 procent voor Cohen).

Begin december dreigde Cohen het kabinet-Rutte met nieuwe verkiezingen als de premier in Brussel nationale bevoegdheden af zou dragen. Het was een dreigement van een partij die het kabinet aan een meerderheid helpt bij het redden van de euro, maar daarmee tegelijkertijd een kabinet in stand houdt waar ze oppositie tegen voert. Die lastige positie is bijna niet aan kiezers uit te leggen.

PvdA’ers wijzen graag op de slechte peilingen waar Mark Rutte als VVD-leider drie jaar geleden tegenaan keek. Die kwam ook weer uit het dal. Maar anders dan destijds bij Rutte verloopt bij Cohen eigenlijk elk publiek optreden ongemakkelijk. Maandag, bij een gezamenlijk werkbezoek aan sociale werkplaats, stak Job Cohen voor het oog van vele televisiecamera’s als een norse en zure man af tegenover de vrolijke SP-leider Emile Roemer.

In weerwil van de vele pogingen van Kamerleden en woordvoerders gisteren om de pers ervan te overtuigen dat er „niks aan de hand is”, vergaderde de fractie donderdag ongekend lang. Na bijna drie uur kwam Cohen naar buiten. Hij zei: „Wij weten precies waarvoor wij hier zitten en dat is om de crisis in dit land aan te pakken.” En toen hem naar het leiderschap werd gevraagd, zei hij getergd: „We zijn hier voor de mensen die het lastig hebben en we gaan ermee door onder mijn leiding.”

Het leiderschap is in de vergadering door niemand aan de orde gesteld, zeggen betrokkenen. Geruchten dat de helft van de fractie Cohen niet meer pruimt, noemt een Kamerlid „zwaar overdreven, echt zwaar overdreven”.

Timmermans vertelde na het crisisberaad dat de discussie goed was. De PvdA is nu eenmaal een partij waar „zonder dictaten en kadaverdiscipline” gedebatteerd wordt. Hij zei dat hij uit twee zinnen en de kop van het Trouw-interview de verkeerde indruk had gekregen. Nee, Cohen en Spekman zijn niet bezig van de PvdA een SP-light te maken.

De nieuwe PvdA-voorzitter Hans Spekman vindt de hele commotie „licht overdreven allemaal”, zo zei hij vanmorgen. „Ik sta voor de volle honderd procent achter het interview en ben ervan overtuigd dat wij een andere koers moeten varen.” Daarvoor heeft hij brede steun, want eind januari kreeg hij 82 procent van het PvdA-congres achter zich.

Over die nieuwe koers zegt Spekman: „Ik wil af van af van het Engelse economische systeem dat alleen de aandeelhouders beschermt en van de werknemers vrije jongens maakt. In de jaren tachtig zijn oplossingen bedacht voor sociale problemen zoals marktwerking die nu hun einde hebben bereikt.” Dat vindt hij, dat vindt Cohen en dat steunt Timmermans.

Dus is alles weer rustig? Ronald Plasterk, net als Timmermans een prominent fractielid, was er vanmorgen kort over: „Bij mij thuis wel.”

    • Herman Staal
    • Huib Modderkolk