Cameron: Britse Unie is ook in belang Schotten

De Britse premier Cameron voert campagne om de Schotten binnen de Unie te houden. Zal hij hen ervan kunnen overtuigen dat dit geen ‘dictaat uit Londen’ is?

De campagne voor het behoud van het Verenigd Koninkrijk is gisteren in het Schotse Edinburgh begonnen met een toespraak van een strijdbare Britse premier Cameron. „Samen staan we sterker”, hield hij de Schotten voor, die in 2014 een referendum houden over onafhankelijkheid.

De unie van Engeland en Schotland, die dateert uit 1707, lijkt misschien een historische constructie, maar „is het waard om voor te vechten”, zei Cameron tegen de Schotten – en tussen de regels ook tegen nationalisten in Wales, Engeland en Noord-Ierland. Want het Verenigd Koninkrijk is volgens hem het antwoord op globalisering en economische concurrentie van nieuwe machtsblokken. „Samen zijn we sterker, stabieler, veiliger en rijker.”

Het was een cruciaal moment voor Cameron. Als premier van het héle koninkrijk moet hij zich wel uitspreken voor eenheid. Maar Schotland zag zijn bemoeienis met het onafhankelijkheidreferendum vooral als een ‘dictaat uit Londen’.

Cameron heeft dus veel te verliezen, maar liet gisteren merken dat hij zich dat realiseert. Hij toonde nederigheid, en complimenteerde Schotland als „de kraamkamer van geletterdheid tijdens de Reformatie, de kampioen van de vrijheid tijdens de Verlichting, de motor achter de Industriële Revolutie, de rekruteringsgrond voor vrijheidsstrijders in twee Wereldoorlogen, en een machtige bijdrager aan de economie”.

Maar hij wees ook op de gedeelde geschiedenis, waarden, identiteit en plaats in de wereld. Hij verwees naar zijn Schotse respectievelijk Welshe voorouders: „Mijn vaders vader was een Cameron. Mijn moeders moeder was een Llewellyn. Ik werd geboren in Engeland en heb daar altijd gewoond. Ik ben er trots op om Engels te zijn – maar zoals zoveel anderen, ben ik ook trots dat ik Brits ben.”

In die strategie schuilt gevaar. Ook Camerons voorgangers Brown en Blair probeerden de Britse identiteit in te zetten om het groeiend nationalisme in de vier landen tegen te gaan. Blair wilde het vak ‘Britishness’ zelfs verplicht stellen op school. Brown pleitte onder meer voor een Museum of Britishness. Destijds bogen talloze commentatoren zich vol ijver over de vraag waaruit die Britse identiteit dan zou bestaan, maar een duidelijk antwoord is nooit gevonden.

Cameron heeft echter een plan-B. In zijn toespraak opperde hij dat hij bereid is Holyrood, het Schotse parlement, meer bevoegdheden te geven. „Decentralisatie van macht is een van de belangrijkste doelen van de coalitieregering die ik leid.” Uit peilingen blijkt dat een meerderheid van de Schotten huiverig is voor onafhankelijkheid, maar wel eist dat Holyrood meer macht krijgt.

Maar welke bevoegdheden wilde Cameron niet zeggen. „Dat is een vraag voor ná het referendum.”

Het ontlokte een woedende reactie van de Schotse eerste minister en leider van de Scottish National Party, Alex Salmond. „Als de premier een aanbod heeft, dan moet hij dat nu doen zodat we een heldere beslissing kunnen nemen over welke alternatieve toekomsten er zijn voor Schotland”, aldus Salmond.