Schrijf de woorden op die huppelen

Lukas Schaap won vorig jaar de hoofdprijs van de wedstrijd ‘Kinderen en Poëzie’. „Eigenlijk kan alles wat je zegt of denkt een gedicht zijn, of worden”, zegt Lukas.

Over een paar weken is het zover. Dan wordt bekend wat de beste honderd gedichten zijn die kinderen tussen de 6 en 12 jaar uit heel Nederland hebben ingestuurd voor de wedstrijd Kinderen en Poëzie.

Lukas Schaap (12) was in 2011 een van de winnaars. Op de grote finaledag kreeg hij te horen dat zijn gedicht Einde niet alleen in de bundel De zon schijnt streepjes kwam, maar ook de hoofdprijs had gewonnen.

Wat won je met je gedicht?

„Eigenlijk zou mijn gedicht als kunstwerk in de school komen, maar dat mocht jammer genoeg niet, omdat de directrice het te luguber vond. Toen kregen we een gedichtenworkshop in de klas. Dat was ook leuk.”

Luguber?

„Einde gaat over bloed en vermoorden. Niet echt vermoorden, ik bedoelde ermee dat je iets wat je met woorden verzonnen hebt, ook weer met woorden kunt ‘ontverzinnen’. Maar mijn gedicht kreeg de hoofdprijs net nadat die meneer in een winkelcentrum allemaal mensen had doodgeschoten. Sommige mensen denken nu dat ik raar ben, maar ik had het gedicht al heel lang voor dat ongeluk geschreven.”

Hoe ontstaat een gedicht bij jou?

„Einde schreef ik nadat ik gedroomd had dat ik achtervolgd werd door een draak. In mijn droom struikelde ik, en toen ik wakker werd en het aan iemand vertelde, struikelde ik over mijn woorden. Dat was grappig: het was een soort woordgrapje. En toen begon er een gedicht. Eigenlijk kan alles wat je zegt of denkt een gedicht zijn, of worden.

„Over Einde heb ik best lang gedaan. Het was eerst een verhaal en toen een langer verhaal en toen een gedicht en toen een korter gedicht. Maar Telukas, het gedicht dat ik voor dit jaar heb ingestuurd, was in een kwartier klaar. Dan laat ik het wel liggen en na een paar dagen ga ik kijken of er woorden anders moeten. Vooral of er woorden weg kunnen, of dat ze op een andere plek moeten staan.”

De jury zei vorig jaar dat jij een van de weinige jonge dichters bent ‘die weten wanneer ze een regel moeten afbreken’. Heb je dat ergens geleerd?

„Ik heb een aantal gedichtenworkshops gevolgd, maar sommige dingen heb ik geleerd tijdens ontleden op school. Dat is zo saai! Dan ga ik een beetje spelen met zinnen waar je persoonsvormen en lijdende vormen uit moet halen. Als je gewoon praat, dan begin je altijd met de persoon, dan een werkwoord, en dan de plek waar het gebeurt. Bijvoorbeeld: De prins loopt naar de prinses. Dat is dus wie-wat-waar, maar die volgorde is helemaal niet spannend. Als je het omdraait, wordt het al interessanter: Naar de prinses loopt de prins. Ik probeer ook vaak overbodige woorden weg te laten, want dan moet je raden wat er gebeurt.”

En dan? Is het dan een gedicht?

„De zin is nog steeds een beetje saai, want er zitten geen woordgrapjes in en er gebeurt ook niets onverwachts. En dat vind ik juist het leuke: ik probeer in mijn gedichten te zorgen dat mensen aan iets denken en een plaatje maken in hun hoofd, maar aan het einde ineens een ander plaatje zien. Dan is het een verrassing.

„Ik gebruik ook wel eens gekke of bijzondere woorden. Ik heb een schrift waarin ik allemaal woorden schrijf, waarvan ik als ik ze hoor niet weet wat ze betekenen. Soms kijk ik in mijn schrift en is zo’n moeilijk woord een begin van een nieuw gedicht. Het woord ambiance bijvoorbeeld: dat klinkt als ambulance, maar gezellige sfeer en ziekenauto passen niet bij elkaar. Dan zou je er een gedicht van kunnen maken: geweldige ambiance / in deze ambulance / desastreus / maar niet heus. Dat zijn drie woorden uit mijn schrift die nu een gedicht zijn geworden.”

Zou je dichter willen worden?

„Dichter is niet iets wat je kunt worden, maar iets wat je bént. Er zitten woorden in je hoofd die soms gewoon naar buiten komen, en op andere momenten alsof ze huppelen. Dat heeft iedereen, maar bij de meeste mensen valt het niet zo op. Als je zegt dat je dichter bent heb je wel lef: je zegt dan dat jouw woorden mooier huppelen dan van een ander. Ik denk dat ik later iets anders wil worden en als er gedichten gebeuren, schrijf ik ze op.”

Op 1 maart kun je op de website www.poeziepaleis.nl zien wie dit jaar gewonnen hebben. De prijsuitreiking is op 22 april in De Oosterpoort in Groningen.

    • Jet Steinz