Roemenië claimt succes in bestrijden corruptie

Dinsdag zijn twee Roemeense ex-ministers veroordeeld wegens corruptie. Minister Leers blijft Roemenië wantrouwen. Maar: ‘Koppel Schengen niet aan corruptie.’

athene. - In de publieke opinie was het oordeel ruim vier jaar geleden al geveld, maar dinsdag volgde er ook vonnis van een Roemeense rechtbank. Twee ex-ministers van Landbouw zijn schuldig bevonden aan corruptie en veroordeeld tot drie jaar cel (zie kader). Het is de tweede keer in korte tijd dat hooggeplaatste ex-bewindslieden in Roemenië worden veroordeeld voor corruptie. Vorige maand werd ook een ex-premier (2001-2004), Adrian Nastase, in eerste aanleg veroordeeld tot een gevangenisstraf. Nastase is de hoogstgeplaatste veroordeelde tot nu toe.

„Eindelijk kunnen mensen het resultaat zien van de corruptiebestrijding”, reageert Monica Macovei telefonisch tevreden vanuit Brussel. Ze is de bekendste corruptiebestrijder van Roemenië en het wordt als haar verdienste gezien (als minister van Justitie, in 2004- 2007) dat Roemenië genoeg deed aan corruptiebestrijding om in 2007 EU-lid te mogen worden. Nu is ze Europarlementariër.

De veroordelingen bewijzen volgens Macovei twee dingen: dat de vervolging niet politiek gekleurd was – politici roepen meestal dat hun politieke tegenstanders achter beschuldigingen van corruptie zitten. En dat het Coöperatie en Verificatie Mechanisme (CVM) werkt. CVM is de aan Roemenië en Bulgarije na EU-toetreding opgelegde voortdurende monitoring van justitiehervormingen en corruptiebestrijding. Vorige week werd het tiende rapport over beide landen gepubliceerd.

Regeringen vinden het vernederend om zo in de gaten te worden gehouden, maar zonder het CVM zou het speciale Anticorruptie Directoraat nu vermoedelijk niet meer bestaan, denkt Macovei. Na haar aftreden zijn door politici pogingen gedaan er een tandeloze tijger van te maken. „Politici houden er niet van onderzocht te worden.” Mede dankzij het CVM bestaat het directoraat nog altijd. Het recht is weliswaar traag, maar toch begint het werk vruchten af te werpen. De statistieken van het aantal aanklachten en veroordelingen spreken boekdelen.

In totaal zijn tot nu toe ruim 4.000 verdachten aangeklaagd, waarvan de helft leidinggevenden bij de overheid. Het aantal aanklachten stijgt. In 2009 werden 552 personen aangeklaagd, in 2011 waren dat er 1091. Een greep hieruit: 9 ministers, 1 premier, 1 vicepremier, 26 aanklagers.

Binnen de EU zorgt Nederland er met een veto voor dat de CVM beoordelingsrapporten onderdeel zijn van de besluitvorming over de toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de Schengenzone. Hoewel in de Schengenevaluaties staat dat beide landen er klaar voor zijn, staat in de CVM-rapporten altijd dat er vooruitgang is geboekt, maar dat er nog meer kan worden gedaan.

De Schengenevaluaties zijn volgens minister Gerd Leers (Immigratie, CDA) te technisch. „Je kunt een deur met de modernste systemen hebben afgesloten, maar als je de bewaker niet kunt vertrouwen, heb je daar niets aan”, zei hij in september. „Ik begrijp het wantrouwen”, zegt Macovei. „En ik waardeer dat Nederland daar eerlijk over is.” Maar het maakt een denkfout door Schengen en het CVM te koppelen, zegt ze.

„Dat is gevaarlijk”, zegt ze. „Het effect daarvan kan zijn dat Roemeense politici die koppeling ook maken. Na toetreding kunnen ze zich dan gedragen alsof ze klaar zijn met hervormingen en de corruptiebestrijding.” ,,Laat Roemenië tot Schengen toe, want we voldoen aan de criteria. En laat het CVM bestaan, want dat werkt goed. De afgelopen vijf jaar is grote vooruitgang geboekt.”

    • Marloes de Koning