Levend verbrand achter de tralies

Bij een gevangenisbrand in Honduras zijn gisteren zeker 358 doden gevallen. De ramp laat zien dat de autoriteiten niet in staat zijn de groeiende misdaad te keren. Het is chaos in de overbevolkte cellen.

Honduran forensic workers remove corpses in plastic bags from the National Prison in Comayagua, some 90 kms north fo Tegucigalpa, on February 15, 2012. At least 350 prisoners were killed and scores injured when a fire overnight tore through the prison in central Honduras. AFP PHOTO/Orlando SIERRA AFP

Op de binnenplaats van de gevangenis van Comayagua, Honduras, lagen gisteren twee rijen dode gevangenen. Hun gezichten waren besmeurd met roet, op hun armen en bovenlichamen zaten brandwonden. Elders werden lijkenzakken opgestapeld met compleet verkoolde lichamen.

De gevangenisbrand die in de nacht na Valentijndag uitbrak is de dodelijkste in de recente geschiedenis van Latijns-Amerika, met zeker 358 slachtoffers. Maar het is niet alleen een menselijke tragedie. Het toont ook het onvermogen van de Hondurese autoriteiten om doeltreffend te reageren op de groeiende misdaad in het land.

Honduras, een van de armste landen van Centraal-Amerika, ligt op de drugsroute naar de Verenigde Staten. Bendes vechten om controle over de smokkel, waardoor het land inmiddels het hoogste moordcijfer ter wereld heeft. Volgens de VN worden er van iedere 100.000 inwoners per jaar 82 vermoord.

De rechtspraak functioneert slecht, waardoor verdachten in afwachting van hun proces vaak lang in voorarrest worden gehouden. Onder de doden bij de brand in Comayagua zijn waarschijnlijk ook mensen die zonder veroordeling vast zaten.

Door de geweldsgolf in Honduras staat de overheid „onder grote druk om echte en vermeende criminelen vast te zetten”, zei José Miguel Vivanco, een directeur van Human Rights Watch (HRW), gisteren in een reactie op de brand. Daarbij is er „helaas vrijwel geen aandacht voor het welzijn van deze gevangenen”.

In de overvolle Hondurese gevangenissen braken de afgelopen tien jaar al twee keer eerder grote branden uit. In 2003 kwamen daarbij 68 gevangenen om, in 2004 meer dan honderd. Volgens onderzoek schoten gevangenisbewaarders en politie bij beide branden op vluchtende gevangenen of hielden ze cellen op slot.

Volgens Vivanco van HRW is de nieuwste tragedie het gevolg van de slechte omstandigheden in de gevangenissen van Honduras. Overbevolking is de norm. Ook de cellenblokken van Comayagua zaten te veel gedetineerden. Het geel geverfde complex is gebouwd voor 500 gevangenen, op het moment van de brand zaten er 853 mensen.

Het hoofd van de lokale brandweer, Leonel Silva, heeft gezegd dat de bewakers het blussen tegenwerkten. De brandweer zou tien minuten na het uitbreken van de brand – waarschijnlijk aangestoken door een gedetineerde – ter plekke zijn geweest, maar ze mochten eerst het complex niet in. De bewakers dachten dat het om een georganiseerde uitbraak ging.

De redding werd verder bemoeilijkt doordat bewakers de sleutels van de cellen niet bij de hand hadden. Een aantal gevangenen wist door het dak te breken, anderen verbrandden in hun cel. In een doucheruimte werden tientallen verkoolde lichamen gevonden. Waarschijnlijk waren de gevangenen daarheen gevlucht uit hoop zich met het water van de douches te beschermen.

Een gevangene die wist te ontsnappen, Eladio Chicas, vertelde aan persbureau AP hoe hij zag dat mensen omkwamen in de vlammen. „Het was verschrikkelijk, een nachtmerrie.” Andere overlevenden vertelden over geschreeuw van pijn en angst uit het zwaarst getroffen deel van de gevangenis, celblok zes.

President Porfirio Lobo van Honduras heeft een onderzoek aangekondigd naar de „betreurenswaardige en onacceptabele” ramp. De directeur van de gevangenis in Comayagua is geschorst zolang het onderzoek loopt, net als het hoofd van het nationale gevangenisorgaan.

Nerveuze familieleden wachtten gisteren bij de gevangenis op het omroepen van de namen van de doden en de overlevenden. Ze bekogelden de politie omdat ze op afstand werden gehouden. Agenten schoten daarop met traangas en losten waarschuwingsschoten.