Kamer vindt hsl-deal niks

Minister Schultz vond een mooie oplossing voor de financiële problemen van de hsl. Dat denkt ze zelf. Maar de Tweede Kamer vindt van niet.

Redacteur Infrastructuur

Den Haag. Zelf was minister Schultz (Infrastructuur, VVD) eigenlijk wel tevreden. Zij vindt haar oplossing voor de financiële problemen van de hogesnelheidslijn (hsl) „de beste oplossing voor de reiziger en de belastingbetaler”. Maar geen enkele partij in de Tweede Kamer deelde gisteren tijdens een debat haar enthousiasme. Zelfs haar eigen VVD niet. Tot grote schrik van Schultz: „We hebben geen tijd meer. Het is twee voor twaalf.”

De hogesnelheidslijn tussen Amsterdam, Rotterdam en Breda is een financieel drama geworden. In 2001 werd afgesproken dat de HSA, het consortium van de NS (95 procent) en KLM (5 procent) dat de hsl exploiteert, 148 miljoen euro per jaar zou betalen voor de hsl-concessie. NS wilde de hsl zó graag hebben dat zij vele malen hoger bood dan de concurrenten. Het leidde tot grote financiële problemen. Zonder ingrijpen van Schultz zou HSA failliet zijn gegaan. Dat zou de Staat 2,4 miljard euro kosten.

Schultz sloot daarom eind vorig jaar een deal met NS. Kosten: 1 miljard. De hsl gaat vanaf 2015 deel uitmaken van het intercitynet. NS betaalt jaarlijks 101 miljoen voor de hsl-concessie en 80 miljoen voor het intercitynet. Maximaal vijf spoorlijnen, in elk geval twee in Limburg, worden openbaar aanbesteed.

Maar de Tweede Kamer toonde zich gisteren van links tot rechts zeer kritisch over de deal van Schultz. Zo zijn er grote twijfels of NS wel op een goede manier de hsl kan exploiteren, terwijl dat de afgelopen jaren niet is gelukt. „Wij hebben daar geen enkel vertrouwen in”, zei Schultz’ partijgenoot Charlie Aptroot. PvdA-Kamerlid Jacques Monasch vroeg zich af of NS „deze deal financieel wel kan dragen. Wordt het bedrijf niet zo uitgeknepen dat we hogere prijzen en een slechtere dienstverlening krijgen?”

Ergernis was er ook over de concurrenten van NS die, zo bleek onlangs op een hoorzitting, geen kans hebben gehad mee te dingen naar de hsl. Zo kwam het Britse bedrijf Virgin één keer bij Schultz’ ambtenaren op bezoek, maar klopte het daarna tevergeefs op de deur. „Een tweede kopje koffie is er nooit geweest”, zei Maarten Haverkamp (CDA).

Maar de grootste moeite had de Kamer met het plan om maximaal vijf spoorlijnen openbaar aan te besteden. Linkse partijen als de PvdA, SP en GroenLinks zien daar niks in en willen dat NS op alle lijnen blijft rijden. De rest van de Kamer vindt juist dat er misschien wel meer lijnen kunnen worden aanbesteed. Ze stellen dat Schultz een alternatief spoorplan van de Federatie Mobiliteitsbedrijven Nederland (FMN), bestaande uit Arriva, Connexxion, Syntus en Veolia, geen eerlijke kans heeft gegeven. FMN wil nog veel meer spoorlijnen decentraliseren, veertien in totaal. Schultz moet dat plan alsnog grondig en onafhankelijk laten onderzoeken. Aptroot: „Ik wil het gewoon goed doorgerekend hebben.”

Schultz vond het maar niks. Ze kan extra informatie over het FMN-plan „niet even snel uit de grond stampen”, zei ze. Ook vreest ze tijdverlies terwijl „HSA op omvallen staat”. En ze waarschuwde dat het „enorme consequenties” zou kunnen hebben voor haar deal met NS. Als de Kamer meer lijnen wil decentraliseren, moet Schultz terug naar de onderhandeltafel.

Maar haar powerplay had geen effect. Arie Slob (ChristenUnie) zei dat Schultz hen „onder druk zette, maar dat er dan geen goede keuzes worden gemaakt.” En dus eisten VVD, CDA, PVV, D66 en ChristenUnie toch zo’n onderzoek. Schultz haalde uiteindelijk bakzeil: „Ik heb er tegen gestreden, maar ik begrijp dat u er toch over wilt doorpraten.”

    • Oscar Vermeer