De economie krimpt, en wat nu?

Nederland, Den Haag, 15-2-2012. Foto Maarten Hartman. In een tent op het Malieveld . demonstratie werknemers Nedcar tegen sluiting fabriek in Born Minister Verhagen, Economische Zaken.De demonstranten kwamen naar Den Haag met 25 bussen en ruim honderd auto's van het type Mitsubishi Outlander en Colt. Die auto's worden nu nog in Born gemaakt.

De boodschap van hoogleraar Arnoud Boot in de hal van het ministerie van Economische Zaken is pijnlijk voor de politiek. Dat de consument de hand op de knipt houdt, heeft alles te maken met de onzekerheid rond wonen en pensioenen. „En dat zijn 100 procent zelfgemaakte, Nederlandse problemen. Daar kunnen we het buitenland echt niet de schuld van geven”, zei de Amsterdamse econoom.

Hij sprak gisteren bij een presentatie van de CBS-cijfers. De economie is in het vierde kwartaal met 0,7 procent gekrompen. Meer slecht nieuws volgde vanochtend. De werkloosheid in januari nam met 18.000 personen toe tot 474.000, ofwel 6 procent van de beroepsbevolking.

Met name de onzekerheid bij de consument wakkert de recessie aan waarin Nederland nu, als een van de weinige landen in Europa, verkeert. „Hoe voorkom je maatregelen die halfslachtig zijn”, vroeg Boot zich af. Tot zijn gehoor behoorde minister Maxime Verhagen (Economische Zaken, CDA) die ook de woningmarkt noemde, als mogelijk terrein voor hervormingen. „Nu de huizenprijzen dalen, kampen minstens een half miljoen mensen met een schuld die hoger is dan de waarde van hun huis. Moet de overheid hoge hypotheekschulden blijven stimuleren?”

Aan de vooravond van onderhandelingen met coalitiegenoot VVD en gedoogpartner PVV wilde Verhagen geen antwoord geven op zijn eigen vraag. Hij sprak zijn verbazing uit over het verwijt dat de politiek voor onzekerheid zorgt. „De regering heeft vanaf het begin gezegd dat wij geen nieuwe maatregelen zouden treffen rond de hypotheekrenteaftrek.” Die onrust komt volgens hem juist van de critici van dit beleid.

Over twee weken zijn alle taboes voor de coalitie weg, als na cijfers van het Centraal Planbureau duidelijk is hoeveel er extra bezuinigd moet worden. Hoe het begrotingstekort onder de 3 procent in 2013 – een eis van de Europese Unie – wordt gebracht is vanaf begin maart inzet van politieke onderhandelingen tussen VVD, CDA en PVV.

Verhagen wilde daar niet op vooruitlopen. Wel zei hij dat er „slim bezuinigd” moet worden. Maar hoe? Houdt Nederland zich sowieso aan de Europese eis? Ook die vraag liet Verhagen voor wat die was. Net als premier Rutte een dag eerder in de Tweede Kamer benadrukte de minister slechts dat de coalitie zich „aan het regeer- en gedoogakkoord zal houden”. Door nu al toe te geven aan de eisen van Brussel, zou hij PVV-leider Geert Wilders extra munitie geven, nog voor de onderhandelingen zijn gestart. Wel verzette hij zich tegen „boekhoudkundige exercities” die groei kosten. Een procent minder overheidsuitgaven, betekent 0,7 procent minder groei. „Dit is geen moment voor politieke stilstand.”

Hervormen dus. Wilders bleek aan een half woord genoeg te hebben. Hij reageerde vanochtend op de CDA’ers die „dagelijks” over hervormingen „toeteren”. Die komen er niet, zo dreigde hij in een tweet, „zonder miljardenbezuiniging op ontwikkelingshulp”.

    • Erik van der Walle