Waarom hebben je oren zo'n onregelmatige vorm?

Waarom heeft het menselijk oor aan de buitenkant zo’n apart gekrulde vorm met een oorlel? Dat wil Marlies de Wit van Rijsin weten. Want ‘waarom hebben we niet gewoon een kommetje of punt met haren erin zoals bijvoorbeeld beren of katten? Heeft die vorm een functie?’

Het eenvoudige antwoord is ‘ja’, die vorm van het oor heeft een functie. Roelf Backus, KNO-arts uit Zeist, steekt van wal: „Die onregelmatige vorm van het mensenoor dient er toe om te horen of een geluid van boven of beneden komt. Door de unieke vorm van het oor wordt het geluid net anders vervormd afhankelijk van de richting. En uit de verschillen tussen de oren kan het brein afleiden waarvandaan het komt.”

Of een geluid van links of van rechts komt, hoor je doordat het in je ene oor iets harder klinkt dan in het andere en doordat je het minieme verschil in aankomsttijd kan horen: een kwestie van milliseconden.

Maar boven of beneden hoor je dus door de unieke vervormingen in de groeven van je oorschelp. Je brein leert de herkomst van die verschillen aan. „Met een kunstoor, dat trouwens ontzettend moeilijk levensecht is te maken, kun je ook weer vrij snel het verschil tussen boven en onder horen en leer je dat ook weer vrij snel.” De precieze vorm doet er niet erg toe. Als de vorm maar onregelmatig genoeg is. Backus: „Je kunt goed merken hoe belangrijk die vorm is als je twee wc-rollen over je oren zet. Dan hoor je nog wel het verschil tussen links en rechts, maar niet meer tussen boven en onder.”

Bij vleermuisoren en apenoren zie je hetzelfde systeem. Poezen doen het anders. Backus: „Poezen draaien met hun oren om geluid te lokaliseren. In feite doen mensen met één oor hetzelfde: die zie je heel snel hun hoofd bewegen als ze een geluid goed willen lokaliseren.” Ook mensen hebben oorspieren: drie zwakke overblijfselen uit een ver evolutionair verleden. Sommigen kunnen zo hun oren een beetje bewegen.

En het oorlelletje? „Dat heeft geen functie, voorzover ik weet”, aldus de Zeister KNO-arts. Ja, volgens sommigen zou het helpen je oor warm te houden. Dat lijkt onwaarschijnlijk.

Ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar vraag@nrc.nl

    • Hendrik Spiering