Verslagen aan een ziekenhuistafel in een corrupt land

Ik wil zowaar een boek lezen dat door een communist is geschreven. Het heldere hoofdstuk over Griekenland in Hoe durven ze? van Peter Mertens nodigt alvast uit tot meer. Mertens’ Belgische bestseller heeft de Europese crisis tot onderwerp en werd naar verluidt door de auteur zelf veelvuldig verkocht aan stakersposten.

Zijn toon is verontwaardigd, zijn onderzoek gedegen. Mertens bevestigt met cijfermateriaal en de analyses van experts wat ik zelf meende vast te stellen als ik mijn jaarlijkse weken doorbreng bij Griekse vrienden die steeds heftiger door armoede worden getroffen. Tien jaar geleden al vertelde een van die vrienden me over het gebruik om een enveloppe met geld aan de dokter te geven om goede medische zorg te krijgen. Hij had het vaker gedaan, met bijeengeschraapt geld, in een vruchteloze poging het leven van zijn vader te redden. En toen was er een andere dokter die kwaad werd toen mijn vriend hem een enveloppe toeschoof. De wederzijdse schaamte als gevolg daarvan, verslagen tegenover elkaar aan tafel in een ziekenhuis in een corrupt land.

Dat zijn moeder haar noodzakelijke medicatie niet meer neemt, komt niet echt omdat ze er hoofdpijn van krijgt, besefte hij vorig jaar. Ze is met de pillen gestopt omdat ze die met haar pensioen niet meer kan betalen.

Dergelijke verhalen uit het dagelijkse leven van gewone Grieken zijn talrijk, maar de berichten die in de Europese media verschijnen, tonen vaak toch meer affiniteit met de beeldspraak van Geert Wilders: ‘junks uit knoflookstaten’.

Waardevol aan Mertens’ boek is dat het duidelijk uiteenzet dat er twee Griekse maatschappijen bestaan. Enerzijds is er de corrupte toplaag van miljardairs die sterk is verweven met Europese belangen en dus nagenoeg met rust wordt gelaten. Anderzijds is er de Griek in loondienst, die altijd belastingen betaalde, minder vakantie nam dan de gemiddelde Europeaan (in tegenstelling tot wat Merkel beweert) en op wiens loon nu wel drastisch wordt bespaard. Dat Griekenland de voorbije jaren een absurd bedrag spendeerde aan de aankoop van Franse en Duitse wapens, doet afpersing vermoeden: koop onze wapens of we gooien jullie eruit. Razernij lijkt me een logisch gevolg.

Corruptie sijpelt van boven naar beneden. Als je niet bovenaan met opruimen begint, worden enkel slachtoffers gestraft. Voor het eerst in de Griekse geschiedenis vriezen mensen dood op straat. Ondervoede kinderen gaan bewusteloos tegen de schoolvloer. Mijn vrienden gebruiken steeds meer uitroeptekens in hun mails.