Spookachtig groots in zijn eenvoud

Wavumba. Regie: Jeroen van Velzen. In: 4 bioscopen.

Een documentaire reissprookje. Zou dat een nieuw genre kunnen zijn? In zijn debuutfilm Wavumba (‘zij die naar vis ruiken’ in Swahili) keerde Jeroen van Velzen (1979) terug naar Kenia, waar hij zijn kinderjaren doorbracht. Hij roept via een beeldschoon portret van de oude visser Masoud zijn eigen verloren jeugd op, toen de wereld nog vol magische verhalen over watergeesten en zeegoden was.

Masoud leeft op het koraaleiland Wasini voor de grens van Kenia en Tanzania, waar hij als Ernest Hemingway’s The Old Man and The Sea ervan droomt om nog eenmaal een haai te vangen. Hoewel de film wat overdadig gebruikmaakt van een voice-over, is de wereld die Van Velzen door de ogen van cameraman Lennart Verstegen oproept ook zonder die woorden veelzeggend genoeg. Nergens nostalgisch of etnografisch tovert hij kalmpjes observerend in het spiegelende wateroppervlak die tussenwereld tussen mythe en alledag tevoorschijn.

Beelden van Masoud die in het stikdonker bij het licht van een toorts zeeslangen gaat vangen op het heilige eiland Mptungi waar zijn voorouders begraven liggen zijn spookachtig groots in hun eenvoud. Al snel gaat het niet meer om de kinderherinneringen, maar om een ander eeuwenoud generatieconflict: dat tussen Masoud en zijn kleinzoon Juma, tussen traditie en vooruitgang, tussen het aloude lijnvissen en andere, ongetwijfeld effectievere manieren van de buit binnenhalen.

    • Dana Linssen