Onevenwichtige Romeo en Julia in burgeroorlog

ULS-DAY 8 -297.NEF Day 8 CardB 2nd Trip

In the Land of Blood and Honey. Regie: Angelina Jolie. Met: Zana Marjanovic, Goran Kostic, Rade Serbedzija. In: 15 bioscopen.

Het is Angelina Jolie. Dus het is een evenement. Het is niet eerlijk verdeeld in de wereld. Als In the Land of Blood and Honey door willekeurig welke andere debutant was geregisseerd dan had hij waarschijnlijk niet eens de Nederlandse bioscopen gehaald, maar het is nu eenmaal de eerste speelfilm waarvoor Jolie op de regisseursstoel kroop. En Jolie heeft, zo weten we uit de showbizzpers, niet alleen een hoop kinderen, maar ook een hoop goede bedoelingen, dus het werd na alle gebieden die ze als VN-ambassadeur voor de vluchtelingen bezocht, uiteindelijk een film over de vraag hoe de westerse wereld zo afzijdig heeft kunnen toekijken tijdens de burgeroorlog in het voormalige Joegoslavië.

Die ambitie valt te prijzen, evenals het feit dat ze ervoor koos een ‘moeilijke’ film te maken, Servo-Kroatisch gesproken en zonder internationaal bekende sterren. Maar intenties alleen maken nog geen goede film. Historici kunnen ongetwijfeld debatteren over de vraag in hoeverre Jolies premisse dat Joegoslavië voor de oorlog een harmonieus multi-etnisch en -religieus land was, de geschiedenis werkelijk recht doet. Vergelijkbare dramaturgische simplificaties doen uiteindelijk namelijk ook het verhaal dat ze met deze film wil vertellen geen recht.

Alles draait om de grote liefde tussen de Servische soldaat Danijel en de Bosnische kunstenares Ajla, die elkaar aan de vooravond van de oorlog ontmoeten, tot een bomaanslag een einde maakt aan hun prille romance. Een paar dagen later blijkt deze ontluikende liefde opeens een grote passie als Ajla ermee instemt om als Danijels persoonlijke moslimhoer de oorlog door te brengen. Romeo en Julia in tijden van oorlog met alle Bosniërs en Serviërs als alle Capulets en Montagues? Of is het toch doodordinair overlevingsinstinct? Zij schildert hem en streelt zijn eer. Hij geeft haar een peer.

Ondertussen deinst Jolie niet terug om de wereld nog eens te wijzen op de systematische verkrachtingen en vrouwenmishandeling die deel uitmaakten van de politiek van etnische zuivering van de Serviërs. En nee, de internationale gemeenschap deed inderdaad weinig, zoals blijkt uit alle Engelstalige nieuwsberichten die over de toeschouwer worden uitgestort.

Uiteindelijk zijn het de lengte van de film, de onevenwichtige genremix van oorlogsfilm en melodrama, en het gebrek aan focus die In the Land of Blood and Honey de das om doen. Voor een Amerikaans publiek (alhoewel de film daar matig ontvangen is) is In the Land of Blood and Honey misschien nog een nuttige geschiedenisles. In Europa zijn we qua filmische verwerking al vele stappen verder met oneindig meer gelaagde en ambigue films als het met een Oscar en een Gouden Palm voor Beste Scenario bekroonde No Man’s Land (2001) en meer recentelijk het tijdens het Filmfestival Berlijn met een Gouden Beer bekroonde Grbavica (2006). In die zin kan Jolie hetzelfde gebrek aan bewustzijn worden vergeten dat ze haar landgenoten aanwrijft. Filmhistorisch bewustzijn in dit geval.

    • Dana Linssen