'Het was heftig deze film te draaien'

In the Land of Blood and Honey, de eerste speelfilm die actrice Angelina Jolie regisseerde, gaat over de oorlog in Bosnië. Haar grootste angst was de vraag of het wel geloofwaardig was.

Angelina Jolie directs a scene from "In the Land of Blood and Honey" at an undisclosed location on Nov. 12, 2010. Jolie makes her directorial debut with this film. Photographer: Ken Regan/EPK via Bloomberg EDITOR'S NOTE: NO SALES. EDITORIAL USE ONLY. Via Bloomberg

Wie scherp oplet bij In the Land of Blood and Honey, de eerste speelfilm die Hollywoodster Angelina Jolie geregisseerd heeft, ziet een kort optreden van haar levenspartner, Brad Pitt. Als figurant speelt hij een moslimsoldaat in de oorlog in Bosnië-Herzegovina.

„O jee, het was niet de bedoeling dat iemand dat zou merken”, zegt Jolie, schijnbaar geschokt, wanneer haar gevraagd wordt waarom ze Pitt het rolletje heeft laten spelen. „Kunt u het niet voor zich houden?” Maar dan, na enig aandringen: „Ik heb hem gevraagd om het te doen, omdat Brad zo prachtig ter aarde kan storten. Dat is nog helemaal zo makkelijk niet hoor, spelen dat je geraakt wordt door een kogel en dan neerstorten. Brad kan dat als geen ander.”

Jolie is op het filmfestival in Berlijn voor de Europese première van In the Land of Blood and Honey. In de Verenigde Staten heeft de film in slechts zeventien bioscopen gedraaid, en het is de bedoeling dat dat in Europa anders loopt. Want Jolie, die al eerder een idealistische documentaire draaide, heeft in haar eerste speelfilm haar ziel en zaligheid gelegd. En ook haar eigen geld, laat ze nadrukkelijk weten. Voor de promotie van de film is in het eerste hotel van de stad, het Adlon, een appartement afgehuurd waar de Europese pers bij toerbeurt de regisseur en de acteurs mag ondervragen.

De film is in zekere zin een uitvloeisel van haar werk, sinds 2001, als ‘goodwill ambassadeur’ van de UNHCR, de organisatie voor hulp aan vluchtelingen van de Verenigde Naties, zegt ze. „Ik wilde een film maken die op een artistieke manier mijn frustratie tot uitdrukking zou brengen over het uitblijven van een tijdige en effectieve interventie van de internationale gemeenschap in conflicten.”

Wil dat zeggen dat u nu geporteerd bent voor interventie in Syrië?

„Ik vind zeker dat er iets moet gebeuren. In welke vorm, daar kan ik niet zo veel over zeggen. Het zou liefst het resultaat van een eensgezind besluit van de internationale gemeenschap moeten zijn. Maar dat Rusland en China nu door een veto kunnen verhinderen dat er humanitair iets gedaan kan worden, dat vind ik inderdaad frustrerend. Vooral omdat het veto ingegeven lijkt door zakelijke belangen. Een veto op grond van zakelijke belangen zou eigenlijk niet mogelijk moeten zijn.”

Jolie tekent zelf voor het scenario van de film. Ze heeft, vertelt ze, willen nagaan hoe het is om in een land in oorlog te leven, wat de positie van vrouwen is in zo’n oorlog, hoe oorlogsmisdaden tot stand komen en seksueel geweld. Ze zegt niet over één nacht ijs te zijn gegaan en haar scenario aan tal van mensen in ex-Joegoslavië te hebben laten lezen die haar vertelden dat haar scenario waarheidsgetrouw en geloofwaardig was. „Dat was misschien wel het mooiste deel van het maken van de film, het praten met al die mensen. Vlak voor de première in de Verenigde Staten kreeg ik echter een zenuwinzinking. Zou het allemaal wel geloofwaardig zijn? Maar veel mensen uit ex-Joegoslavië hebben me gerust weten te stellen.”

In the Land of Blood and Honey gaat over de liefdesgeschiedenis tussen Ajla, een jonge moslimvrouw, en de Servische politieagent Danijel, die door het uitbreken van de oorlog in Bosnië in 1992 een bizarre wending krijgt. Ajla komt terecht in een soort kamp waar Bosnische vrouwen door Servische strijders systematisch worden verkracht, en waar Danijel in een commandofunctie werkzaam is. Hun prille liefde van het begin gaat in die context over in een seksuele relatie, waarvan niet geheel duidelijk is of die uitsluitend als verkrachting is bedoeld, of dat er ook nog een sentimentele component is.

Wat is de aard van de relatie tussen beiden?

„Die is gelaagd. In een andere tijd had het een liefdesgeschiedenis kunnen zijn. Maar omdat het oorlog is, wordt het een kwestie van overleven, vooral voor Ajla die voor een deel van de hulp van Danijel afhankelijk is. Enfin, die dingen zijn allemaal niet zo simpel. Het is ambivalent, zoals zoveel in het leven. Hun relatie is een machtsverhouding – dat komt wel vaker voor.”

Uw film kenmerkt zich door nogal direct gedraaide scènes, van verkrachtingen, het doodschieten van vrouwen, een baby die de dood wordt in geslingerd.

„Ja, dat was heftig. De meeste acteurs wilden liever niet bij het draaien van de scène met de baby zijn. De meesten van hen zijn uit Bosnië afkomstig en één acteur heeft de oorlog in Sarajevo doorgemaakt, dus ze hadden een persoonlijke voorstelling van het geweld. Het merkwaardigste om te draaien was de scène waarin de vrouwen het kamp worden binnengebracht en de soldaten hen de kleren van het lijf rukken. Na afloop van de opname gaven de mannen de vrouwen hun kleren terug en excuseerden zich.”

Hoe was het om in plaats van vóór, nu eens achter de camera te staan?

„Heel anders. Als acteur leef je bij filmopnamen toch een beetje in een zeepbel. Je wacht tot het moment waarop het je beurt is, en verder houd je je er een beetje buiten. Ik houd er ook niet van om naar mezelf op film te kijken. Maar als regisseur ben je er de hele dag bij, van het begin van de opnamen tot het einde. Je voelt je deel van een team. Dat was allemaal nieuw voor mij.”

Is de ervaring van invloed op uw eigen acteerwerk?

„Ik heb sindsdien nog niet voor de camera gestaan. Misschien. Als je begint als actrice besef je niet dat je als acteur je hele leven de woorden van anderen zult moeten uitspreken. Nu ik zelf een film gemaakt heb, verandert mijn houding tegenover film misschien wel. Ik ben in ieder geval trots op In the Land of Blood and Honey.”

    • Raymond van den Boogaard