Gevaarlijke seks, net als in 't echt

De soap Shuga wil verkrachting, hiv en homoseksualiteit bespreekbaar maken in Kenia.

Correspondent Oost-Afrika

Nairobi. Angelo friemelt aan de rok van zijn vriendin Kipepeo, die niet direct op zijn avances ingaat. Door geilheid gedreven duikt hij er meteen onder.

Dergelijke scènes uit de soap Shuga: Love Sex Money, die gisteren op de Keniase tv begon, zijn controversieel in het conservatieve Kenia. „Er vindt een revolutie plaats”, jubelt de jonge Keniase actrice en zangeres Avril, die in Shuga Miss B’Have speelt. „En de beste middelen om veranderingen te stimuleren, zijn soap en muziek.”

Shuga houdt Nairobi een spiegel voor, zeggen Avril en Nick Ndeda. Hij speelt Angelo, wat in slang „lekker stuk” betekent. De zesdelige serie zoomt in op het leven, de liefde en de gecompliceerde seks van jonge Kenianen. Op de universiteit, in getto’s en in het wellustige nachtleven jagen de personages hun dromen na. Ze doen dat in een snel veranderende wereld waarin ouders niet meer het laatste woord hebben, aids en homo’s de oude tradities ondermijnen en internet een vluchtstrook biedt.

Traditioneel, puriteins, conservatief, deze woorden vallen al snel in opinies van liberale westerlingen over Afrika’s zeden en gewoontes. Dat beeld raakt in de hoofdstad Nairobi steeds meer achterhaald. Een groeiende middenklasse bezoekt opkomende theaters, galerieën, concerten en kunstzinnige manifestaties en jongeren luisteren naar de laatste muziek op radiostations.

Nadat Angelo een nummertje had gemaakt met Kipepeo, raakt hij tot zijn verbijstering verliefd op haar. Maar vrouwen zijn onderdanig in de soap en beschikbaar voor iedereen die zich dat kan permitteren. Angelo moet toezien hoe Kipepeo hiv-gevaarlijke vluggertjes heeft met rijke mannen die haar een baantje bieden. „Zoals dit ook wijdverspreid voorkomt in onze echte wereld”, zegt Nick.

Verkrachting in de familie is een ander taboe. In Shuga verkracht een stiefvader zijn dochter. Nick: „Gisteren nog hoorde ik van een meisje dat regelmatig wordt misbruikt door haar vader, terwijl haar zussen buiten de wacht moeten houden. Ze durft het aan niemand te vertellen en zeker niet aan de politie.”

Die relatie tussen de geslachten verandert rap. „Wij vrouwen zijn zo geëmancipeerd geraakt dat we niet meer afwachten tot we worden versierd, we nemen zelf het initiatief”, lacht Avril met haar stevig opgemaakte lippen. Ze haalt haar vingers door haar geblondeerde, ontkrulde haar en zucht: „Twintig jaar geleden haalden paartjes het niet in hun hoofd op straat hand in hand te lopen. Nu durven sommigen zelfs op straat te zoenen. Is dat geen vooruitgang?!”

Het heetste hangijzer is misschien wel homoseksualiteit. Homo is een scheldwoord en homoseks is strafbaar volgens de wet. President Kibaki houdt er een relatief mild standpunt op na als hij over homo’s zegt: „Ieder dorp heeft zijn dorpsgek.” Waarmee hij wil zeggen: negeer ze. Maar Nick zegt juist: „Negeer homo’s niet, er zijn er veel meer in Nairobi dan we willen geloven. Ook zij hebben recht op ontwikkeling en hun vrijheid.”

In Shuga onthult een student achteloos zijn seksuele geaardheid als hij vertelt te zoeken naar een zielsvriend. Het past bij het doel van de soap. Dat is volgens Nick „een discussie op gang brengen, licht werpen op wat zich nu in de duisternis afspeelt”.

De grote verandering zette in de jaren negentig in, toen Nick en Avril naar de basisschool gingen. Een beweging voor meer pluriformiteit in de politiek ging gepaard met een groeiende behoefte aan culturele vrijheid. Eerst internationale tv en later internet maakten in hun jeugd een andere levenswijze dan hun ouders mogelijk.

Geven de jongeren zich niet kritiekloos over aan decadente westerse invloeden, zoals de oudere generatie al snel roept? „We zitten vast in het midden”, zo drukt Avril het uit. „Ja, we streven het Westen na, maar we willen ook Afrikaan blijven.” Ze wil, zoals de traditie voorschrijft, met respect naar de ouderen luisteren, maar laat zich niet meer de les lezen. „Het recht op een individuele keuze, daar trek ik de grens”, zegt ze kordaat.

Daar raakt ze vermoedelijk het kernpunt van de enorme culturele veranderingen op het continent. Want in Afrika heeft altijd bovenal het gemeenschappelijke belang gegolden.

    • Koert Lindijer