Een postcodevertelt alles

In Nederland delen gemiddeld slechts 38 mensen één postcode. Wie meer weet over de postcode, weet daarom meer over wie daar woont.

En dus zo’n beetje alles van Nederland.

Geef mij je postcode en ik zeg je wie je bent. Het is niet voor niets dat het woord ‘postcodebeleid’ een eigen lemma heeft op Wikipedia. Wie een verkeerde postcode heeft, kan een bezorgpizza wel vergeten. Of een hypotheek. Of juist die ene school voor de kinderen.

Nederland telt 430.000 postcodes. Geen enkel land ter wereld heeft er zoveel per vierkante kilometer. Gemiddeld delen slechts 38 mensen één postcode.

Wie meer weet over een postcode, weet meer over wie daar woont. Het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft een bestand met een groot aantal demografische gegevens vrijgegeven. Sinds vorige maand is deze wetenschap voor iedereen te downloaden. Van 75-plussers tot eenoudergezinnen en van allochtonen tot alleenstaanden: wie al hun postcodes op een kaart zet, kan tot op straatniveau de soms opmerkelijke tegenstellingen zien binnen de Nederlandse steden en dorpen.

Arm en rijk wonen soms op een steenworp van elkaar. De termen ‘aan de goede kant’ en ‘aan de slechte kant’ kunnen op veel plaatsen gebezigd worden. Neem de Oudedijk in Rotterdam, bij metrostation Voorschoterlaan. Aan de noordkant van de dijk zijn de inkomens 3.000 euro hoger dan aan de zuidkant. Of de Erasmusweg in Den Haag. Die vormt een harde grens tussen een wijk met een in meerderheid allochtone bevolking en het bijna geheel blanke Wateringen.

In een nieuwe stad als Hoofddorp valt het verschil op tussen de wijken uit de jaren zeventig en de straten van latere datum. Het zijn allemaal eengezinswoningen, maar in de iets oudere wijken zijn alle kinderen uitgevlogen. In de nieuwste straten daarentegen is de geboortegolf nog maar net begonnen.

In de centra van de grote steden wonen vooral jonge alleenstaanden. Of toch niet? Daar zijn overal kleine enclaves te zien met 65-plussers. Op die plekken staan de aanleunwoningen, bejaardenhuizen en verpleegcentra. Of hofjes.

Op deze pagina’s enkele voorbeelden van interessante plekken. Op de website van NRC zijn de gegevens voor heel Nederland op te zoeken. Met een interactieve kaart is het mogelijk in te zoomen naar het kleinste steegje, of juist in één oogopslag de contrasten in een hele stad te zien. Wie door een stad loopt, merkt dat elke straat of buurt zijn eigen karakter heeft. Vaak is lastig te zeggen wat nou precies bepalend is voor die sfeer. Het zijn niet alleen de huizen. Het is de statistiek.

Bekijk de interactieve postcodekaart op nrc.nl