Zwolle annuleert expositie Heyboer

Museum de Fundatie in Zwolle moet een tentoonstelling over Anton Heyboer (1924-2005) afgelasten, omdat de eigenaren van het werk hun bruikleentoezegging hebben ingetrokken. Het museum wilde meer duidelijkheid over de herkomst van de 150 schilderijen en etsen die zouden worden tentoongesteld.

Op de tentoonstelling Anton Heyboer – Missing Years zouden deze maand 150 schilderijen en etsen worden getoond uit de voormalige verzameling van de inmiddels overleden Haarlemse verzamelaar Jozef Santen, een goede vriend van Heyboer. Deze werken zijn nu in het bezit van twee kunsthandelaren, Georges Knubben en Couzijn Simons, die met Heyboer bevriend waren en al decennia handelen in zijn werk. Volgens hen komen de kunstwerken uit de periode 1953-1960, maar Heyboer heeft zelf altijd gezegd dat al zijn werk uit deze periode is vernietigd.

De directeur van de Fundatie, Ralph Keuning, heeft aan Knubben en Simons gevraagd om meer duidelijkheid te verschaffen over de herkomst van de werken. „Ik ben door een kunstverzamelaar attent gemaakt op deze collectie”, zegt Keuning. „Zelf ben ik geen Heyboer-kenner, maar ik vond ze erg mooi. Dat er discussie wordt gevoerd over de authenticiteit zou juist een goed uitgangspunt kunnen zijn voor een tentoonstelling. Maar dan wilde ik wel meer licht in de discussie brengen. Daarvoor wilde ik zelf spreken met degene die de werken aan de huidige eigenaren heeft bezorgd. Van dat gesprek had ik mijn oordeel willen laten afhangen of we de tentoonstelling zouden laten doorgaan. Maar die kans is mij niet gegeven. Dit weekeinde kreeg ik bericht dat de eigenaren hun bruikleentoezegging intrekken. Heel jammer.”

Over de authenticiteit van de werken wil Keuning geen uitspraak doen. „Ik heb er met collega’s over gesproken. Die zeggen: interessant werk, het zou in de jaren vijftig kunnen zijn ontstaan in een soort samenwerkingsverband van Heyboer en Santen. Ik heb ook met Erna Kramer gesproken, de vrouw van Heyboer in de tijd dat deze werken gemaakt zouden zijn. Die is positief over de werken. Ik had de serie graag in al die genuanceerdheid getoond. Zolang je als museum geen keurmerk van echtheid afgeeft maar heel duidelijk de authenticiteitsdiscussie aan de orde stelt, is er niets aan de hand.”

De weduwen van Heyboer stellen dat de werken niet van hem zijn. Kunstbeurs PAN in Amsterdam liet het werk recentelijk niet toe. Taxateur Willem de Winter, die optreedt als woordvoerder van de weduwen, is een onderzoek begonnen. Hij vergelijkt afbeeldingen van de 150 werken met andere werken van Heyboer uit de collectie van het Stedelijk Museum in Amsterdam. Hij vermoedt dat er sprake is van oplichting en heeft Keuning onlangs geadviseerd de werken niet zonder meer tentoon te stellen. Knubben en Simons hebben zelf ook onderzoek laten doen, door een papierdeskundige. Die concludeerde dat de werken zijn voorzien van authentieke ondertekeningen.