'Scholen worden niet afgerekend op de eindtoets'

wilmer heck

Nederland, ,Hilversum, 13-1-2010. Foto Maarten Hartman. Basisschool in Hilversum. Groep 8 is er al hard aan het oefenen voor de Citotoets die begin februari weer van start gaat. Onzin, vindt de schoolleider eigenlijk, maar ja: iedereen doet het, en dan moet je wel oefenen, anders loop je achter.Christelijke basisschool Kruispunt Adres:Christelijke basisschool KruispuntEemnesserweg 1071221 CW Hilversum

De aanleiding

Het kabinet wil beter inzicht in de leerprestaties van scholieren op alle basisscholen. Minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, CDA) heeft daarom een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd om de huidige, niet verplichte Cito-toets vanaf 2013 te vervangen door een verplichte centrale eindtoets.

De minister werd vorige week op Radio 1 gevraagd of dit betekent dat de scholen straks worden afgerekend op de resultaten bij die eindtoets. „Nou nee hoor, dat is niet het geval”, antwoordde ze. Later in het gesprek zei ze daarentegen dat de onderwijsinspectie wel zou ingrijpen als scholen drie keer ondermaats scoren op de centrale eindtoets. De luisteraar bleef achter met de vraag: hoe zit het precies? Worden scholen nu wel of niet op die toets afgerekend?

Mogelijke interpretaties

Wat is iemand ergens op afrekenen? Bij het Instituut voor Nederlandse Lexicologie weten ze het ook niet direct. De zegswijze is volgens taalkundige Tanneke Schoonheim pas de laatste tien tot twintig jaar in gebruik. „Een definitief oordeel vellen over iets of iemand”, zegt Schoonheim na overleg met collega’s.

De vraag is dus of de onderwijsinspectie op basis van de resultaten bij de centrale eindtoets straks een definitief oordeel velt over basisscholen. De onderwijsinspectie kan scholen beoordelen als zwak of zeer zwak. Dat betekent dat ze onder speciaal toezicht komen en geholpen worden om het onderwijs en de resultaten te verbeteren. In zeldzame gevallen heeft dat onvoldoende effect en wordt de financiering gestaakt, oftewel de school opgeheven.

Wat we hier controleren, is dus of scholen inderdaad niet, zoals Van Bijsterveldt zegt, op basis van de resultaten bij de eindtoets worden aangemerkt als een (zeer) zwakke school.

En, klopt het?

De prestaties bij de centrale eindtoets spelen straks wel degelijk „een belangrijke rol in de beoordeling van de leerresultaten op schoolniveau door de inspectie”, zo staat letterlijk in het wetsvoorstel van Van Bijsterveldt. Volgens de ‘beslisregels’ van de onderwijsinspectie is een basisschool „in de regel zwak wanneer de leerprestaties van de leerlingen onvoldoende zijn. Meestal wil dat zeggen dat de eindresultaten over een periode van drie jaar onvoldoende zijn.”

Een kanttekening daarbij is dat een basisschool ook zwak kan zijn als de leerprestaties voldoende zijn, maar er veel andere tekortkomingen zijn. De inspectie kijkt bijvoorbeeld ook of leerlingen zich veilig voelen op school en of ze respectvol met elkaar en anderen omgaan. Maar de resultaten bij de eindtoets zijn de meest zwaarwegende factor. Want als de leerprestaties drie jaar achter elkaar onder de maat zijn, dan wordt een school bijna altijd als zwak beoordeeld.

Een woordvoerder van de onderwijsinspectie laat weten dat ook één ondermaatse score bij de centrale eindtoets aanleiding kan zijn voor een onderzoek. Soms blijkt het dan om een eenmalige zwakke lichting scholieren te gaan. Maar het kan er ook op wijzen dat er iets mis is op de school. De inspectie bekijkt dan met de schoolleiding wat er beter kan om te voorkomen dat de resultaten ondermaats blijven en de school afglijdt naar zwak of zeer zwak.

Conclusie

Net als de scholen die nu vrijwillig deelnemen aan de Cito-toets worden alle basisscholen bij de verplichte eindtoets straks wel degelijk beoordeeld op de resultaten die hun leerlingen scoren. Eén keer een ondermaats resultaat leidt meestal niet tot een beoordeling als zwakke school. In die zin heeft de minister gelijk. Maar drie keer in de meeste gevallen wel, zoals de minister later in andere bewoordingen ook stelde. Haar eerste bewering dat scholen niet worden afgerekend op de verplichte eindtoets beoordelen wij dan ook als grotendeels onwaar.

    • Wilmer Heck