Niet sneeuw of ijs, maar de dienstregeling is het probleem van de NS

NOVUM20:STORING OV CHIPKAART VOORBIJ:DEN HAAG;10JAN2012-De technische storing bij het opladen van OV-chipkaarten is voorbij. Reizigers kunnen hun bestellingen weer opladen. "Alles functioneert weer", zegt een woordvoerder van kaartuitgever Trans Link Systems (TLS) dinsdag. Foto: een incheckpunt voor de OV-Chipkaart. (ov chip kaart, chipaart, ns)Novum/bm/str.Bart Maat Novum BART MAAT

Vrijdag 3 februari en zaterdag 4 februari 2012 staan bij de Nederlandse Spoorwegen (NS) officieel te boek als een ‘zwarte dag’. Daarvan is sprake als minder dan 70 procent van de treinen op tijd rijdt. De NS wil geen excuses maken en legt de schuld bij ProRail. Maar de politiek neemt daarmee geen genoegen. Vandaag moet minister Schultz (Verkeer, VVD) verantwoording afleggen tijdens een spoeddebat in de Tweede Kamer. Vijf vragen over de chaos op het spoor.

1 Wat is er gebeurd?

Op 3 februari begon het in de ochtend te sneeuwen. Wissels raakten ingesneeuwd, treinen gingen kapot. Terwijl het sneeuwfront over de Randstad trok, kwam het treinverkeer in het hele land tot stilstand. Die vrijdag en zaterdag kwam slechts 51,2 procent van de treinen zonder noemenswaardige vertraging aan, zo blijkt uit interne gegevens van NS en ProRail die in het bezit zijn van nrc.next. Er waren twee à drie keer zo veel wisselstoringen als normaal. Duizenden reizigers strandden op Utrecht Centraal. Toch waren „sporen beschikbaar tussen alle stations”, aldus het dagverslag van 3 februari.

2 Wat ging er mis?

Treinen konden worden omgeleid over alternatieve routes. Maar al snel kon NS het aantal omleidingen niet meer aan en ontstonden er ‘files’ op het spoor. „De logistieke ontregeling was al zo groot (...) dat het treinverkeer enkele uren stagneerde”, meldt het dagverslag. Ofwel: de dienstregeling van NS is zo complex dat zij niet is opgewassen tegen streng winterweer.

3Wie is hiervoor verantwoordelijk?

De informatie is een nieuw element in de politiek gevoelige discussie over de aanhoudende winterproblemen bij het Nederlandse spoorbedrijf, dat in de jaren negentig werd gesplitst in ‘vervoerder’ NS en ‘infrabeheerder’ ProRail. NS heeft tot nu toe geen excuses willen aanbieden en legt de schuld bij ProRail. „We hadden genoeg treinen en genoeg personeel”, zei directeur Reizigers Ingrid Thijssen. „Alleen het spoor waarover we moesten rijden, werkte niet.” De politiek neemt daarmee geen genoegen. Vandaag is er een spoeddebat in de Tweede Kamer over de problemen op het spoor.

4Kan het ook anders?

De minister liet al eerder weten dat NS en ProRail haast moeten maken met het ‘robuuster’ maken van het spoor. Daaronder valt wat haar betreft ook aanpassing van de dienstregeling. Pogingen van NS om die te vereenvoudigen, stuitten in het verleden op protesten van machinisten. Zij hebben geen trek in wat zij smalend een ‘rondje om de kerk’ noemden; het rijden op vaste trajecten.

Uit de gegevens van ProRail blijkt echter dat een eenvoudigere dienstverlening goed werkt. Vrijdag en zaterdag reed maar 51 procent van de treinen op tijd. Toen de NS zondag 5 februari overschakelde op een aangepaste, sterk uitgedunde dienstregeling, steeg dat aantal naar 85 procent.

    • Oscar Vermeer
    • Steven Derrix