Het nut van een gebroken hart

Vijf kunstenaars over de creatieve kracht van liefdesverdriet.

Liefdesverdriet is een van de krachtigste emoties in een mensenleven. Ging als puber je eerste verkering uit, dan dacht je dat de wereld zou vergaan. En brak later – eenmaal ouder en wijzer – je grote liefde je hart, dan voelde het weer alsof de zon nooit meer opkwam. Liefdesverdriet is een van de ergste dingen die je kunnen overkomen. Zou je denken.

Maar, het maakt het leven wél intenser. En, zeggen kunstenaars: het maakt creatiever. Zonder een gebroken hart geen literaire meesterwerken. Geen meeslepende kunst. En vooral: geen top-40-hits. Daarom, speciaal voor Valentijnsdag, vijf kunstenaars over de harde praktijk van het liefdesleven.

De zanger

Spinvis (51): „Ik vind liefdesverdriet een ijdele gemoedstoestand. Je zwelgt in zelfmedelijden, maar de kern van de zaak is dat je niet kunt accepteren dat een ander jou niet wil. Dat is narcistisch.

„Het heeft aantrekkelijke kanten: het drama, het verlangen. Maar ik vind het geen zuivere emotie. Als ik liefdesverdriet meemaak, spreek ik mezelf streng toe. Natuurlijk, het is verdrietig, maar echte liefde kan ook van één kant komen. Ik kan houden van zonder antwoord te verwachten.

„Als onderwerp voor liedjes vind ik liefdesverdriet geslaagd. De teksten van mijn laatste cd (Tot ziens, Justine Keller) waren een poging om het fenomeen te doorgronden. De pijn, de tranen, het nachtenlang kijken naar de maan. Allerlei sentimenten komen erin terug: afscheid, eenzaamheid, angst om alleen te blijven. En, ook aantrekkelijk voor een songschrijver, je valt van de ene emotie in de andere, van hoop naar reddeloze wanhoop. Die verwarring is onaangenaam om te ervaren, maar mooi om te beschrijven.

„Teksten over liefdesverdriet zijn het meest geslaagd als je het verdriet erin kunt voelen, zonder dat het benoemd wordt. Juist de poging om het te beheersen, vind ik honderd keer poëtischer en schrijnender dan het letterlijk noemen.”

Favoriete liefdesverdrietliedje: ‘Il Faut Savoir’ van Charles Aznavour.

De muzikant

Susanne Linssen (34), violiste/zangeres van The Hospital Bombers: „Laatst was ik voor een optreden in Eindhoven en zag daar het beeld van Frits Philips, voor het station. Bij dat beeld heb ik eens, toen ik zestien was, vier uur staan wachten op mijn liefde uit België. Hij kwam niet. De hele reis terug naar Culemborg heb ik gehuild. De dagen erna zat ik ontroostbaar in mijn eentje op mijn kamer naar droevige liedjes te luisteren.

„Liefdesverdriet kan het leven ook extra mooi maken. Zo kon ik uren met een lekke band door de stad lopen, te zeer ondergedompeld in verdriet om een fietsenmaker te vinden. Die totale overgave had een prettige kant.

„Rond mijn vijfentwintigste drong tot me door dat je niet te lang in die emotie moet blijven hangen. Liedjes schrijven is de beste oplossing, dan heb je er nog iets aan. Ik geef mezelf de opdracht om in twee weken een liedje af te hebben. Dan heb ik een voldaan gevoel, en een nieuw nummer.”

Liedje: ‘Your Favorite T’ van The Lemonheads.

De liedjesschrijver

Marc van der Holst (38), drummer/ songschrijver van The Hospital Bombers: „Mijn muziek gaat gelijk op met mijn leven. De laatste keer dat ik liefdesverdriet had, dat duurde vier jaar, heb ik er veel liedjes over geschreven. Slechte liedjes, dat wel. Je kunt nu eenmaal beter creëren als je afstand hebt. Muziek moet geen klaagmuur worden.

„Onze nieuwe liedjes, zoals ‘New Car Scent’ en ‘Talking Pillow Blues’, noem ik ‘Protestsongs tegen liefdesverdriet’. Het woord protestsong doet me denken aan de jaren zestig en dat vond ik een mooie tijd. Toen wilden muzikanten dat een tekst meer zou bereiken dan vermaak of ontroering, het moest de maatschappij veranderen. Zulke nummers zal ik niet snel schrijven. Ik protesteer liever tegen persoonlijk leed dan tegen maatschappelijk onrecht. Als ik over bijvoorbeeld de neutronenbom zou schrijven, zou het alsnog in een romantische context zijn. Dat als hij valt, we dan samen mogen sterven.”

Liedje: ‘Heartbreak Hotel’, in de versies van Elvis Presley en van John Cale.

De dichter

Daan Doesborgh (23): „Als kunstenaar kan ik tenminste nog munt slaan uit m’n liefdesverdriet. Ik schrijf er gedichten over. Die gedichten beschouw ik als een opgestoken middelvinger naar mijn ex. Zij heeft me gedumpt, maar ik heb eraan verdiend. Liefdesverdriet is een geslaagd onderwerp voor een dichter. Het publiek snapt waar je het over hebt.

„Ik schrijf er meer over dan dat ik erover praat. In een gedicht kan ik onverbloemd eerlijk zijn; achteraf kun je altijd nog zeggen dat het fictief was. Als ik een ex de huid vol scheld, zeg ik bijvoorbeeld dat het een stijlfiguur was.

„Mijn laatste liefdesverdriet was de ergste ervaring tot nog toe. Het duurde ongeveer een jaar. De remedie was: veel drinken en leuke dingen doen met vrienden. Zoals naar de film gaan en samen koken.”

Liedje: ‘For No One’ van The Beatles.

De liefdesverdriet-dokter

Oud-politicus Roel van Duijn (69), tegenwoordig ‘liefdesverdrietconsulent’: „Ik vind liefdesverdriet een onderschat probleem. Mensen schamen zich voor hun verdriet en praten er niet over, maar denken ondertussen aan niets anders. Per week krijg ik tientallen aanvragen voor een consult, van jong en oud. De meeste rond de jaarwisseling, Valentijnsdag en vlak na de zomer, als de vakantieliefdes stranden.

„Zelf had ik acht jaar geleden last van liefdesverdriet, ik heb me een jaar lang ellendig gevoeld. Daarna ben ik me in het onderwerp gaan verdiepen. De centrale vraag van mijn consulten is: Waarom kiezen we iemand die ons even later laat zitten? Waren er al signalen? Achteraf voel je je verraden: iemand zegt dat hij/zij van je houdt en diegene doet je vervolgens meedogenloos pijn.

„Van het verdriet moet je iets opsteken voor de volgende keer. Dat is het probleem in deze tijd van frequente relatiewisselingen: mensen leren niet van voorbije relaties, waardoor ze zich niet goed hechten in een volgende relatie.

„Je moet in de eerste plaats van jezelf houden, heb ik geleerd. Dat is de basis voor een relatie. Verder adviseer ik om bij een nieuwe liefde enkele vragen over iemands karakter beantwoord te krijgen. Dus niet blind vertrouwen op een leuk gezicht, maar je afvragen ‘Gaat hij of zij goed om met z’n familie?’, ‘Heeft hij of zij zich in een vorige relatie behoorlijk gedragen?’ Dat geeft houvast.

„Inmiddels ben ik weer getrouwd. Hoe mijn huwelijk ook loopt, het vreselijke liefdesverdriet zal mij niet meer overkomen. Daarvoor houd ik nu te veel van mezelf.”

Liedje: ‘Ach, ich fühl’s’ van Mozart (Die Zauberflöte).

Protestavond tegen Liefdesverdriet, vanavond 20.00 uur, Trouwgebouw, Amsterdam. Met optredens van Roosbeef, Spinvis, awkward i, Daan Doesborgh, Arthur Wevers, Roel van Duijn, Maxim Hartman, en cd-presentatie van The Hospital Bombers: At Budokan. Entree: 10 euro.