Verwacht geen vuurwerk Obama en Xi

De ‘Valentijnstop’ tussen Xi Jinping en Barack Obama zou wel eens ongemakkelijke beelden kunnen opleveren. De vermoedelijke aanstaande president van China staat op het punt de Amerikaanse leider in Washington te ontmoeten – net als zijn voorganger tien jaar geleden heeft gedaan. Alleen is de inzet nu veel hoger. Obama, die in november herkozen wil worden als president, staat onder druk om een harde opstelling in te nemen. Zijn tegenhanger Xi staat onder druk om kalm te blijven, terwijl hij de hardliners thuis te vriend moet zien te houden.

Toen Hu Jintao George W. Bush tien jaar geleden sprak, waren de betrekkingen tussen China en de Verenigde Staten gespannen. Dat kwam onder meer door de situatie rond Taiwan en het neerstorten van een Amerikaans spionagevliegtuig in het Chinese luchtruim. Maar de oorlog tegen het terrorisme zorgde voor een gemeenschappelijke agenda. Afgezien van de poging van Congreslid Nancy Pelosi om Hu een stapel brieven over Tibet te overhandigen, was het bezoek weinig opmerkelijk.

Inmiddels zijn er drie zaken veranderd. De handel, die eigenlijk eveneens voor een gemeenschappelijke agenda had moeten zorgen, heeft juist nieuwe spanningen teweeggebracht. China is er niet in geslaagd belangrijke markten open te breken en beperkt nog steeds de export van strategische grondstoffen. Obama, die heel graag meer banen wil scheppen, heeft gedreigd met harde maatregelen tegen landen als China die hun valutakoers kunstmatig laag houden om de handel te bevorderen. Dat is ook een populair thema bij zijn potentiële Republikeinse tegenstanders, ook al profiteren Amerikaanse ondernemingen en consumenten op grote schaal van de goedkope arbeid in China.

In de tweede plaats zijn de militaire spanningen weer terug. Amerika heeft nieuwe troepen gestuurd naar de Pacific, waar China met zo'n beetje iedereen kleinschalige territoriale conflicten heeft. En Peking is kritischer over het Amerikaanse interventionisme. De Chinese regering weigert de Syrische mensenrechtenschendingen te veroordelen en weifelt over de Amerikaanse sancties tegen Iran. Deze onderwerpen houden de gemoederen in beide kampen bezig.

En dan is daar nog Xi, die een ‘menselijker’ indruk maakt dan de zwijgzame Hu. Hij is gek op Hollywood; zijn vrouw is een beroemde zangeres van militaire liederen, en zijn vader was een befaamd revolutionair. Xi heeft al eens van zich doen spreken door kritiek te uiten op „volgevreten buitenlanders” tijdens een bezoek aan Mexico in 2009. Iets meer persoonlijkheid is misschien ook wel fijn: de ongrijpbaarheid van Hu heeft het evenwicht op de vertrouwensbalans tussen China en de VS nog verder uit het lood geslagen.

Beide partijen hebben goede redenen om de toon nu even vriendelijk te houden. Xi is nog niet de nieuwe leider van China. Als hij zijn hand in Washington overspeelt, zal hij dat misschien ook nooit worden. Obama wil de verkiezingen winnen, maar wil zijn tweede ambtstermijn niet beginnen met een nieuwe, sterke vijand. Als beide mannen hun posities hebben veiliggesteld, zouden de vonken er pas echt vanaf kunnen vliegen.

Vertaling Menno Grootveld

    • John Foley