Rap is bij Avonduren hedendaags hoorspel

Rapper Kapabel van De Avonduren vertelt op gedragen toon sprookjes over reuzen, apen, een giraffe met een ninjamuts en pratende bomen.

De Avonduren. © Gabriel Eisenmeier / Kytopia

De Avonduren Gehoord: 10/2, Paard van Troje Den Haag. Tournee: 16/2 Doornroosje, Nijmegen; 23/2 Rotown, Rotterdam; 24/2 Helling, Utrecht; 18/3 Hedon, Zwolle en 19/3 Melkweg, Amsterdam.

Het gebeurt niet vaak dat bezoekers van een rapconcert bij aanvang van een optreden om stilte manen. Maar bij de eerste clubshow van De Avonduren, vrijdagavond in het Paard van Troje in Den Haag, werd nadrukkelijk gesist. Ook de voorman van de groep, rapper Abel ‘Kapabel’ Aelvoet, vroeg een aantal keren het geluid te dempen. „Ssshh, dit is een klein liedje.”

Kapabel is een rapper die op gedragen toon verhalen vertelt over reuzen, apen, een giraffe met een ninjamuts en pratende bomen. De eerste single Sjakie Schildpad en de Kreupele Haas van De Avonduren gaat over een schildpad ‘die het liever rustig aandoet’; op plaat zingt Herman van Veen het refrein mee. Kapabel benadert rap in zijn project als hedendaags hoorspel. Zijn muzikanten, leden van Kytemans Hiphoporkest, leveren geluidseffecten bij sprookjes en fabels die vaak meer naar kleinkunst neigen dan naar hiphop.

Wanneer de rapper in Den Haag Koning Kater inzet, roept iemand in het publiek: „Hé, weer een beestje!” Het nummer krijgt een deinend ritme mee, met een slepende basdeun en Kapabel die met scheurende stem rapt als een dronken zeeman. De rapper en zijn muzikanten creëren met hun muziek een goedmoedig creatieve wereld, vol verhalen die zich vaak eerder lijken te richten op kindertheaters overdag dan op uitgaanspodia in het holst van de nacht.

De liedjes sluiten aan op de vertelcultuur van hiphop, alleen staan in het repertoire van De Avonduren sprookjes centraal met een haast kinderlijke onschuld. Het project dat ontwikkeld werd in Kytopia, de muzikantenvrijplaats van Colin ‘Kyteman’ Benders in Utrecht, is daarmee in elk geval in benadering een waardig opvolger van het Hiphoporkest. Ook De Avonduren tast de grenzen van rapmuziek nadrukkelijk af.

Op het album steekt het dat de sprookjes en fabels op vaak ironische toon worden gebracht; dat doet de vertelkracht geen goed. Ook zijn de verhalen dramatisch regelmatig wat vlak. Politici zijn niet te vertrouwen, we maken het milieu kapot; de raps draaien vaak om sleetse stellingnames die de luisteraar niet direct bij de lurven pakken. Maar live gaat het meer leven, onder meer doordat de stem van Kapabel op het podium, opgezweept door de muzikanten om hem heen, wint aan energie en zeggingskracht.

In het Paard van Troje is de eerste helft van het concert het best: het dynamisch af- en aanzwellen van de muzikanten in De Woudreuzen, een pittig funky gebracht De Man Met De Baard en een slepend Wammes Langnek; het nummer over de giraffe dat jammerend jazzy en met een vette komische knipoog wordt uitgevoerd. En Lilisam, over een heel kleine samoeraistrijder, dat sfeervol wordt begeleid met zware trommelslagen en een galmende gong.

Op het podium wordt duidelijk hoe effectief de afgemeten verhaaltjes kunnen werken bij het bespelen van het publiek. Zelden was een popzaal zo stil als bij de a capella aanklacht tegen de politiek die op de plaat verstopt staat als bonustrack.

In het tweede half uur zakt het concert flink in. Met name bij vertolkingen van De GHR en Het Vuurtorenvolk wordt het muzikaal te rommelig en hard en gaat de voordracht van Kapabel steeds minder bij de muziek passen. Rap draait om flow, om de wijze waarop de woorden samengaan met het ritme, maar bij deze wat lukrake spoken word-behandeling wordt die verbinding nauwelijks gemaakt.

In de toegift speelt de band met gastmuzikant Marc Constandse op bandoneon een mooie akoestische versie van het bluesachtige nummer Dood, dat als thema een weinig verrassend mantra heeft: ‘We gaan allemaal dood.’ Er wordt al druk bier gehaald en gepraat in de zaal; de aandacht die in het begin zo goed werd vastgehouden, is halverwege het optreden hoorbaar verslapt.

    • Saul van Stapele