Politie Rio speelt met carnaval

Politieagenten in Brazilië willen meer waardering voor hun gevaarlijk werk. Om hun looneis kracht bij te zetten staken ze vlak voor carnaval, een feest met veel gevaren.

Naast politieagenten staakten in Rio de Janeiro ook de brandweerlieden en de gevangenisbewaarders. Foto AP

Met enkele honderden demonstrerende collega’s is politieman Anderson Silva bijeen op de boulevard van Copacabana in Rio de Janeiro. Het wordt tijd dat de Braziliaanse agent serieus wordt genomen, zegt Silva. Het land verandert, maar voor de politie met haar lage salarissen en slechte imago blijft alles bij het oude. „Daarom staken we. Waarom risicovol werk doen, terwijl je er amper voor beloond wordt?”

De actie ondersteunt de donderdag uitgeroepen politiestaking in de deelstaat Rio de Janeiro. Met de timing, vlak voor het carnaval in Brazilië, hopen de agenten dat politici en bestuurders hun eisen serieus nemen. Zij verlangen onder meer een beginsalaris van ruim 1.500 euro, in plaats van 545 euro.

Sinds politieagent Silva (27) drie jaar geleden vader is geworden, vraagt hij zich steeds vaker af waarom hij iedere dag zijn kogelvrije vest aantrekt en zijn pistool aangespt. Zijn vrouw is bang dat hij op een dag niet thuis komt; in 2011 zijn er 128 agenten omgekomen in Rio de Janeiro tijdens hun werk. „Je verdient weinig. Iedereen denkt bovendien dat je corrupt bent. Het werk heeft totaal geen aanzien”, zegt Silva.

De aankondiging van de staking in Rio de Janeiro volgde op een stakingsactie die anderhalve week eerder begon in de noordoostelijke deelstaat Bahia. Daar werd het leger ingezet tegen stakende politieagenten die het lokale parlement bezet hielden. De politiebonden in Bahia besloten gisteren het werk weer op te pakken. Het draagvlak voor de staking was onder agenten de afgelopen dagen steeds kleiner geworden.

De onrust onder de politie in Rio de Janeiro komt op een ongunstig moment. Tienduizenden binnenlandse en buitenlandse toeristen stromen naar Rio voor het allergrootste carnavalsfeest ter wereld, dat aanstaande vrijdag begint. Alleen al de afgelopen dagen waren er honderdduizenden mensen op de been voor de optochten van het straatcarnaval, dat start voor het officiële carnaval.

De protestacties worden vooral gesteund door de doorgaans laag betaalde Braziliaanse militaire politie. Dat is ook de politie-eenheid met de slechtste reputatie als het om corruptie gaat, maar die wel met patrouilles nadrukkelijk op straat aanwezig is.

„Die corruptie heeft natuurlijk ook te maken met de lage lonen”, zegt sergeant Silva, actief lid van de vakbond van de militaire politie. In Brazilië is het normaal dat politieagenten in hun vrije tijd bijklussen als veiligheidsbeambten voor bijvoorbeeld banken, om hun salarissen aan te vullen.

Al jarenlang wordt er in Brazilië – tegenwoordig de zesde economie van de wereld – gediscussieerd over modernisering van de politiemacht. Politieke onwil houdt hervormingen echter tegen. Het politiewerk op straat wordt uitgevoerd door agenten die feitelijk een militaire scholing en geen politieopleiding hebben genoten – een erfenis uit de tijd van de dictatuur (1964-1985).

De opleiding van de politie stelt niet veel voor, zo zeggen militaire analisten, terwijl ze wel een belangrijke taak uitvoeren in een land waar geweld aan de orde van de dag is.

Het is tekenend dat tijdens de twaalf dagen durende politiestaking in Bahia een recordaantal van 180 mensen is vermoord. Dat is 15 doden per dag, tegen gemiddeld 12 doden per dag over heel 2011.

Een dergelijk scenario kan Rio de Janeiro zich niet veroorloven. Daarom heeft de deelstaatregering van Rio preventief een aantal stakingleiders laten arresteren. Bovendien zijn er duizenden militairen in staat van paraatheid gebracht.

Op straat was de politie de afgelopen dagen gewoon aanwezig. „Gelukkig wel”, zegt de 25-jarige Ana Beatriz Pacheco, een kledingverkoopster die aanwezig is bij een drukbezochte carnavalsoptocht in het centrum van Rio. Zij zegt: „De criminaliteit is de afgelopen jaren afgenomen, maar dat kan zo weer veranderen. Blijkbaar wil de politie dat zelf ook voorkomen.”