In Den Haag vindt nu zelfs het CDA dat Rutte iets moet zeggen

Premier Rutte wil geen oordeel geven over het meldpunt Polen van de PVV. Onterecht, vindt de Tweede Kamer. „Dit initiatief raakt onze nationale economie.”

09-02-2012, Maasdijk. Poolse werknemers van kasplantenbedrijf Sjaak van Schie. Foto Bas Czerwinski

Tot vandaag verklaarde premier Rutte dat de Nederlandse regering niet de initiatieven van Kamerfracties recenseert. Ook niet als het gaat om gedoogpartner PVV, die een meldpunt begint voor wangedrag van Oost-Europeanen. Maar onder druk van verontwaardigde reacties uit Midden- en Oost-Europa begint zijn standpunt te schuiven.

Vanmorgen nam Rutte meer afstand. „Dit is duidelijk niet afkomstig van de Nederlandse regering. Het is een initiatief van de PVV en met die partij verschillen we echt van mening als het om dit soort zaken gaat”, liet hij via de Rijksvoorlichtingsdienst weten. Maar nog steeds wil hij niet van „geval tot geval acties van politieke partijen becommentariëren”.

Coalitiepartner CDA vindt het onvoldoende. „Wij vinden het een stigmatiserend en eenzijdig initiatief. Rutte moet duidelijker maken hoe het kabinet aankijkt tegen de arbeidsmigratie van Polen, Bulgaren en Roemenen”, zegt CDA-Kamerlid Eddy van Hijum.

De premier zou publiekelijk wel wat harder mogen zeggen dat arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa een grote bijdrage leveren aan de Nederlandse economie, vindt hij. En dat Polen een belangrijk exportland is. „Natuurlijk moet hij niet met meel in de mond praten. Er zijn ook problemen, overlast, verslaafde daklozen die hier alleen voor een uitkering komen. Maar er zijn ook migranten die uitgebuit worden, door Nederlandse werkgevers.”

Van Hijum vindt de houding van Rutte in deze kwestie tot dusver „te procedureel”. „Hij hoeft niet op elk initiatief van de PVV te reageren. Maar van deze actie mag hij wat mij betreft wel zeggen dat het stigmatiserend is, want dat is het meldpunt.”

Vanavond wordt de druk op Rutte misschien nog wel groter, als hij in Berlijn dineert bij de Duitse bondskanselier Angela Merkel, met ook de Estse premier Andrus Ansip. Formeel staat de kwestie niet op de agenda, maar informeel heeft Rutte wel wat uit te leggen. Estland is één van de landen die vindt dat Rutte zich te veel op de vlakte houdt. Vrijdag kwam de Europese Commissie ook al met een kritische reactie.

„Hier wreekt zich toch dat aan het buitenland niet is uit te leggen dat de PVV een gedoogpartner is en formeel geen deel uitmaakt van de regering”, zegt Kamerlid Gerard Schouw (D66).

Schouw vindt het logisch als bijvoorbeeld de Estse premier vanavond uitleg eist. „Voor het buitenland maakt de PVV gewoon deel uit van de regering. En dus draagt Rutte daar deels de verantwoordelijkheid voor. Vergeet niet dat dit initiatief onze nationale economie raakt. Het raakt ons zijn.”

Schouw trachtte Rutte donderdag al tot een reactie te verleiden toen de premier zich in een debat wel kritisch uitsprak over de opvattingen van de PVV inzake pensioenen, maar niet over het meldpunt. „Rutte tracht dan de rol van staatsman aan te nemen, boven de partijen staand. Maar ik denk dat hij dit erg heeft onderschat. Als je naar die website van het meldpunt gaat, de honden lusten er geen brood van. Het is gewoon een voorbedrukt schandeformulier.”

Volgens SP’er Paul Ulenbelt zou de PVV zich beter kunnen richten op de uitbuiting van Polen, dan op het stigmatiseren van een hele bevolkingsgroep. „De PVV richt nu zich op mensen, op bevolkingsgroepen. Maar met die mensen is in de meeste gevallen niets mis. Uiteindelijk zijn de problemen gewoon een gevolg van de grote verschillen die bestaan binnen de Europese Unie.”

Net als het CDA en de oppositie is ook Cora van Nieuwenhuizen namens de VVD kritisch over het PVV-initiatief. „Het is polariserend en stigmatiserend. Er gebeurt niets met die meldingen. Ze worden alleen over de schutting gegooid bij minister Kamp.” Juist deze minister van Sociale Zaken (VVD) is volgens haar „goed bezig” om de overlast van Oost-Europeanen aan te pakken. „Bijvoorbeeld door de harde aanpak van malafide uitzendbureaus.”

Van Nieuwenhuizen wil zich niet uitlaten over de afzijdigheid van Rutte. „De premier moet doen wat hij denkt dat het beste is.” Ze gelooft niet dat het buitenland de PVV als een regeringspartij ziet. „Ik maak zelf deel uit van de Raad van Europa en merk dat nooit. Het zijn altijd dezelfde mensen uit de oppositie die dat veronderstellen, die dat vuurtje zelf opstoken.”

    • Herman Staal
    • Erik van der Walle