Afgestraft om de Love Parade

Burgemeester Sauerland van Duisburg achtte zich niet moreel verantwoordelijk voor de 21 doden in 2010 bij een muziekfestival. De kiezers denken daar anders over.

Adolf Sauerland, burgemeester van de West-Duitse stad Duisburg, kan vandaag z’n bureau opruimen en morgen, uiterlijk overmorgen vertrekken. Gisteren is hij in een referendum met grote meerderheid weggestemd. Sauerland wordt moreel verantwoordelijk gehouden voor het ongeluk op de Love Parade, het muziekfestival in Duisburg waarbij anderhalf jaar geleden in een massapaniek 21 mensen stierven.

Maandenlang wist hij van geen wijken, hoewel hij in zijn stad allang geen goed meer kon doen. Sauerland (56) is met het zwaarste middel waarover burgers in zulke gevallen beschikken, de laan uitgestuurd: een volksstemming. Bijna 130.000 Duisburgers spraken zich tegen hun burgemeester uit. Slechts 21.500 waren voor zijn aanblijven. De opkomst bedroeg veertig procent, wat hoog is voor een referendum.

Duisburger Theo Steegmann, initiatiefnemer van het referendum, reageerde gisteravond geëmotioneerd op de uitslag. „De burgers kunnen trots zijn. We hebben de waardigheid van onze stad heroverd.”

24 juli 2010 is een zwarte dag in de geschiedenis van Duisburg. Wat een groots muziekfeest had moeten worden, liep uit op een nachtmerrie. Duisburg had de Love Parade voor techno- en elektronische muziek georganiseerd op een braakliggend stuk land naast het station. De enige toegangsweg was een tunnel met krappe aan- en afvoerpaden naar het festivalterrein.

Wie die tunnel wel eens heeft gezien, weet genoeg: met veel mensen kan het hier levensgevaarlijk worden. De Love Parade was een topattractie. Er kwamen tienduizenden mensen op af. Toen in het gedrang paniek ontstond, konden de bezoekers geen kant uit. Een twintigtal mensen werd doodgedrukt, onder wie een 22-jarige Nederlander. Daags na het ongeluk begon de strijd over de schuldvraag.

Sauerland wees iedere juridische schuld af. Formeel had hij een punt, maar de Duisburgers voelden het anders. De burgemeester was moreel verantwoordelijk voor het ongeluk, vonden ze. Hij was de enige die had kunnen en moeten zeggen: hier houden we geen festival, de toegangsweg levert gevaar op. Hij had de stad en zichzelf een grote dienst bewezen als hij na het ongeluk in waardigheid was opgestapt.

Maar dat gebeurde niet. Sauerland bekommerde zich niet om de morele verantwoordelijkheid. Dat hebben zijn burgers niet geaccepteerd. Ze begonnen een ingewikkelde afzettingsprocedure, die eindigde in het gisteren gehouden referendum.

De overwinning van dit burgerinitiatief kan als een waarschuwing worden gezien aan alle politici die denken dat ze problemen kunnen ‘uitzitten’.

Deze omstreden manier van crisismanagement, momenteel uitgeoefend door de Duitse president Christian Wulff, leidt meestal tot Politikverdrossenheit – een zich afkeren van de politiek. In Duisburg riep het echter een authentieke vorm van volkswoede op, die uitliep op een krachtmeting tussen de stadsbevolking enerzijds en de machtige Oberbürgermeister anderzijds. Het is in Noord-rijn-Westfalen, de deelstaat waarin Duisburg ligt, niet eerder gebeurd dat een burgemeester van een grote stad bij referendum is afgezet.

Sauerland was gisteravond in het stadhuis van Duisburg, waar hij zijn nederlaag erkende. Toen hij vertrok, klonk er luid boegeroep. Hij was tot juli 2010 een geliefd en succesvol bestuurder. De stemming nadien heeft hij echter consequent verkeerd ingeschat, tot op de dag van het referendum. „Ik was er zeker van dat de burgers dankzij mijn vroegere successen anders zouden beslissen”, zei hij gisteravond met gebroken stem.