Griekse crisis? Begin een bedrijf

Duizenden Grieken mogen staken, volgens anderen is de crisis juist een kans. 54 uur op de hei met jonge beginnende ondernemers, voor wie een eigen zaak vaak noodzaak is.

In de rijke wijk Maroussi, vlakbij de rondweg om Athene, lopen jonge Grieken in T-shirts met slogans waarmee ze zich nu beter even niet in de binnenstad kunnen vertonen. ‘Ik heb in 54 uur tijd een bedrijf opgericht. Wat heb jij afgelopen weekeinde gedaan?’, staat er op hun ruggen. De jongeren nemen deel aan het Startup Weekend Athens 2012, een evenement voor jonge, beginnende ondernemers.

Voor meer dan honderdduizend van hun landgenoten was het antwoord vandaag als volgt: staken, vechten en demonstreren, tegen het zware versoberingsprogramma voor de komende jaren, waarmee de Griekse politiek onder druk van de EU en het IMF heeft ingestemd. Terwijl het parlement debatteerde werd in de binnensteden van Athene en Thessaloniki gisteravond een veldslag gevoerd. In Athene stonden tientallen gebouwen, sommigen van grote historische waarde, in brand. Er vielen ruim 120 gewonden.

Ongeveer op hetzelfde moment dat het parlement vrijdag aan de marathonvergadering over het nieuwe ‘memorandum’ begon, dat onder meer miljarden extra bezuinigingen, pensioen- en loonsverlagingen inhoudt, sloten de 200 deelnemers aan het Startup Weekend zich op in het Microsoft Innovation Center.

Hun doel: plannen voor een eigen bedrijf, meestal in de IT-sector, concretiseren. De vergaderstoelen zijn comfortabel, strak en modern, de kantine is licht, de presentatieschermen digitaal. Ervaren mentoren en potentiële investeerders dragen rode shirts, de beginnende ondernemers grijsblauwe. Dit zijn Grieken die zich al hebben neergelegd bij de harde werkelijkheid: dat er maar een iemand is die de komende jaren in Griekenland wat voor je kan betekenen, en dat ben je zelf.

„We zaten dit jaar al weken van te voren vol”, vertelt Fotis Draganidis van Microsoft. „In het verleden had je een hoop mensen die dachten ‘ik ben een goede student. Ik doe toetredingsexamen voor een overheidsbaan’. Nu is dat vrijwel geen optie meer. Dan is de keuze tussen een baan in het bedrijfsleven waar de salarissen omlaag gaan, naar het buitenland uitwijken of voor jezelf beginnen.” Volgens de nieuwste afspraken moet het aantal mensen dat voor de overheid werkt eind 2015 150.000 lager zijn, van ongeveer 800.000 nu.

Onder de mentoren zit een aantal onverbeterlijke optimisten, zoals Stavros Messinis (39), een kleine, energieke man met borstelige wenkbrauwen, die sinds twee jaar flexibele werkplekken in het centrum van Athene verhuurt en zegt dat de zaken fantastisch gaan. „We verdubbelen iedere drie maanden.” Een crisis is in zijn taalgebruik een ‘kans’. De demonstranten zijn ‘bang voor verandering’ en handelen vanuit gevestigde belangen. Hij laat zijn hoofd hangen als hij ze nadoet.

De meeste twintigers en dertigers die pogen onder de huidige omstandigheden een bedrijf uit de grond te stampen, hebben een genuanceerder beeld. „Als ik hier niet zat, stond ik misschien op Syntagma tussen de demonstranten”, zegt Florendia Fourli (33). „Het is moeilijk creatief of ondernemend te zijn in een land waar je niet weet wat morgen brengt”.

Een van de meest omstreden veranderingen in het jongste pakket bezuinigingsmaatregelen, dat een voorwaarde is voor de internationale lening van 130 miljard euro, is de verlaging van het minimumloon van 751 euro naar 586 per maand. Ook wordt gemorreld aan de macht van de vakbonden. De regel dat oude CAO’s geldig blijven als werkgevers en werknemers er in onderhandelingen niet uitkomen, wordt geschrapt. Maatregelen die de werkgevers van de toekomst moed geven?

„Niets aan deze crisis is positief”, zegt Paul Vosniadis (29), hoewel hij een paar minuten later toch concludeert dat de verlaging van het minimumloon in combinatie met het verlagen van sociale lasten mogelijk goed uitpakt. Veel mensen die hij kent zijn gedwongen zwart te werken voor vijfhonderd euro per maand, omdat hun baas weigert ook de belasting en sociale lasten te voldoen. In de nieuwe constructie hebben ze mogelijk meer kans op een wit salaris van bijna 600 euro denkt hij.

Vosniadis werkt als grafisch ontwerper bij een reisorganisatie. Zijn vrouw is lerares. Haar inkomen is verlaagd van 1.200 euro naar 740 per maand, vertelt hij. Door de hogere belastingen houdt hij zelf netto honderd euro minder over. Daarnaast zijn prijzen gestegen, vooral voor brandstof en elektriciteit. Ze hebben een dochter van twee. „Ik start een onderneming uit noodzaak.”

Zijn bedrijfsplan is ontstaan doordat hij het afgelopen jaar prijzen van levensmiddelen is gaan vergelijken om rond te komen. Nu zint hij op een bezorgdienst die slim inkoopt voor Grieken die slecht ter been zijn. „Als dit niet lukt verhuizen we naar Duitsland. We blijven en bouwen iets nieuws op in Griekenland of we vertrekken. Ik ben mijn cv al aan het vertalen.”

Terwijl de nacht is gevallen en de binnenstad onder een dikke wolk rook ligt kiezen vlak na middernacht op zondag ook de meeste parlementariërs eieren voor hun geld. 199 van de 300 stemmen voor. 74 tegen. Een aantal onthoudt zich van stemming. Parlementariërs van de grootste regeringspartijen Pasok en Nieuwe Democratie die tegen het nadrukkelijke bevel van de partijleiders in tegen stemden, zijn per onmiddellijk uit de partij gezet. Een ongeordend faillissement is weer even uitgesteld, maar niemand haalt opgelucht adem.

    • Marloes de Koning