Weer controles aan de deur bij AOW'ers

De Tweede Kamer stemt dinsdag over een regeling die huisbezoek bij AOW’ers mogelijk maakt. Een hoge waterrekening als vermoeden van ongemeld samenwonen.

Sociale rechercheurs die bij verdacht hoog watergebruik aan huis komen controleren of iemand alleenstaand AOW’er is, of stiekem samenwoont. Of de AOW’er bezoeken die in Venlo zegt te wonen, terwijl hij met grote regelmaat geld pint in Nijmegen, waarna die tijdens zo’n huisbezoek zelf moet aantonen dat zijn hoge waterrekening toe te schrijven is aan zijn tuin en de grote hoeveelheid bloemen die hij moet natspuiten.

Volgende week stemt de Tweede Kamer over een regeling van staatssecretaris De Krom (VVD) die dergelijke huisbezoeken bij uitkeringstrekkers weer mogelijk moet maken. Tot grote woede van de Anbo, de grootste ouderenbond in Nederland die al sinds 2007 tegen dergelijke huisbezoeken opponeert en daar toen zelfs een proefproces over won.

De regeling die de Kamer afgelopen donderdag besprak, moet zulke huisbezoeken, na het verbod erop van de rechter, alsnog legitimeren. Maar volgens de Anbo gaat het nog steeds om huisbezoeken, waarbij AOW’ers worden overgeleverd aan de subjectieve beoordelingen van die controleurs. „Samenwonen doe je in één huis. Apart wonen of ‘LAT-ten’ doe je in verschillende huizen”, aldus Anbo-directeur Liane den Haan. Controle daarop kunnen uitkeringsinstanties volgens haar doen door de bestanden van de gemeentelijke basisadministraties na te trekken.

Volgens Den Haan wil De Krom een controlepraktijk herstellen, terwijl de uitkeringsinstanties zelf niet kunnen zeggen wat de criteria voor ‘het delen van een huishouden’ zijn, met willekeur en giswerk tot gevolg.

Wie zo’n controleur niet binnenlaat, loopt het risico dat zijn AOW gekort wordt, zo maakte De Krom in het debat duidelijk: „Als de feitelijke leefvorm niet kan worden vastgesteld, moet voor de uitkering worden uitgegaan van de helft van de gehuwdennorm”, aldus De Krom. En als iemand zegt dat hij in de ene gemeente woont, maar bijvoorbeeld ergens anders boodschappen doet, kan zo’n uitkering volgens De Krom zelfs helemaal worden stopgezet.

Vooral de oppositiepartijen in de Tweede Kamer hadden kritiek op die regeling. „De Krom confronteert mensen die niets hebben misdaan, met een instrument waardoor de overheid in hun diepste privacy mag binnendringen”, aldus SP-Kamerlid Sadet Karabulut. Coalitiepartijen CDA, VVD en PVV steunden de staatssecretaris. „De uitvoeringsorganisaties moeten worden uitgerust met de bevoegdheden die zij nodig hebben”, aldus PVV-parlementariër Léon de Jong.

Volgens VVD’er Malik Azmani worden ‘onschuldige burgers’ met deze aanpak helemaal niet gestraft. Wie kiest voor een uitkering, heeft de verplichting om aan te tonen hoe en waar hij woont.

Dinsdag stemt de Tweede Kamer definitief over de regeling.