Stotteren bij de bijen

Honey (Semih Kaplanoglu, 2010)Ned. 2, 00.15 – 01.55 uur

De met een Gouden Beer bekroonde film Honey is het slotstuk van de autobiografisch getinte ‘Yusuf-trilogie’ van de Turkse regisseur Semih Kaplanoglu (1963). Hij gaf zijn films eenvoudige titels: Eieren, Melk en Honing. Deze producten stonden in zijn jeugd op de ontbijttafel en staan symbool voor een tijd die voorgoed verdwenen is.

In de film Egg (2007) keert de dromerige Yusuf van Istanbul terug naar zijn geboortedorp in de provincie Izmir om zijn moeder te begraven. In Milk (2008) is hij een apathische twijfelaar die zijn eerste schreden op het dichterspad zet, om te eindigen als mijnwerker. En in Honey (2010) zien we hem als zesjarig, gevoelig jongetje dat door zijn stotteren leerproblemen heeft. In plaats van naar school gaat hij er liever met zijn vader, een imker, op uit in de overweldigende natuur van Noordoost-Turkije. Hij heeft een speciale band met zijn zwijgzame vader, die op een dag op mysterieuze wijze verdwijnt.

Met de Yusuf-trilogie, die begint in volwassenheid en teruggaat naar de kindertijd, staat Kaplanoglu stevig in de traditie van de kunstzinnige cinema. Zijn helden zijn onder meer Andrej Tarkovski, Robert Bresson en Yasujiro Ozu, regisseurs die net als Kaplanoglu op zoek zijn naar spirituele waarden.

In de trilogie legt Kaplanoglu subtiel de veranderingen vast die Turkije de afgelopen decennia onderging. Door de snelle modernisering dreigt het land zijn band met aloude tradities en de rijkdom van de natuur te verliezen.

Vandaar ook zijn keuze de films traag te houden. In een interview zei hij hierover: „Ik wil de kijker in een andere wereld brengen, een wereld van natuur en stilte. Ik probeer de tijd te vertragen, de toeschouwer te onthaasten.”

André Waardenburg