Brief over verzwegen burgerdoden in Afghanistan

Onlangs maakten de Verenigde Naties opnieuw jaarcijfers bekend over het aantal burgerslachtoffers in de oorlog in Afghanistan. Het aantal gedode burgers, aldus de VN, was licht gestegen, de meesten door aanslagen van de Talibaan.

Gebleken is dat deze cijfers een vals beeld geven van de realiteit. Vooral het aantal burgerslachtoffers van de NAVO-acties wordt veel te laag ingeschat.

Het VN-onderzoek naar het aantal burgerslachtoffers wordt uitgevoerd in samenwerking met de Afghaanse Mensenrechtencommissie AIHRC. Na de cijfers van vorig jaar gaf directeur Nader Nadery van AIHRC tegenover persbureau IPS toe dat het aantal opgegeven burgerslachtoffers van acties van de anti-Talibaanstrijdkrachten alleen incidenten betrof die grondig waren onderzocht – eenvijfde van alle door burgers gemelde aanvallen waarbij burgerslachtoffers waren gevallen. „We hebben de andere aanvallen niet in het rapport opgenomen omdat we niet in staat waren het precieze aantal slachtoffers vast te stellen. Dat kost tijd”, zo verklaarde Nadery. De cijfers van de VN hebben dus weinig waarde. Het werkelijke aantal burgerslachtoffers is mogelijk vijf maal zo groot als het aantal dat de VN geven.

Uit het feit dat deze cijfers goed overeenkomen met die van vorig jaar, blijkt dat de VN hun onderzoekswijze sindsdien niet hebben aangepast.

Een tweede probleem is dat een deel van de slachtoffers niet wordt geclassificeerd als burgerslachtoffers, maar als „gedode Talibaanstrijders”. Dit gaat om mensen die er van werden verdacht dat ze mogelijk Talibaanstrijders zijn. Uit verhoren van verdachten blijkt evenwel dat deze verdenking in de meeste gevallen onterecht is. Deze mensen werden opgepakt of gedood bij overvallen of bij razzia’s op basis van geruchten.

Een derde probleem is dat mensen die verbonden zijn met het Karzairegime anders worden geclassificeerd dan medewerkers van het Talibaanschaduwbestuur, een schaduwbestuur dat in een groot deel van Afghanistan parallel bestaat aan het apparaat van de regering. Het schaduwbestuur heeft eigen lokale bestuurders, onderwijs, gezondheidszorg, rechtspraak, belastingen en religieuze leiders. Gedode functionarissen van het Karzaibewind worden meegeteld bij de burgerslachtoffers. Gedode functionarissen van het schaduwbestuur worden niet meegerekend.

In december 2011 werd mensenrechtenactivist Nadery ontslagen door Karzai. Nadery was net teruggekeerd uit Nederland. De Nederlandse regering, die Nadery’s organisatie met een miljoen euro per jaar steunt, heeft zich tevergeefs gewend tot de regering-Karzai om dit ontslag te voorkomen.

Sietse Bosgra

Medewerker Afghanistan Initiatief

    • Sietse Bosgra