Bij -16 overleven bij een kolenvuurtje

Ook ten zuiden van Rusland is het ongewoon koud. Voor de bewoners van sjofele tentenkampen betekent dat veel ellende. Kleine kinderen en zwervers sterven.

An Afghan street barber sits on a plank in the snow as he trims the mustache of a customer in Kabul, Afghanistan, Thursday, Feb. 9, 2012. The National Weather Center meteorologist Abdul Qadir Qadir said temperatures in Kabul dipped as low as -16 Celsius (3 Fahrenheit), with the lowest previous on record at -17C (1F) about 15 years ago. The coldest temperature on record for Kabul was -26C (-14.8 F) and was recorded 40 years ago, he said. (AP Photo/Musadeq Sadeq) AP

Sneeuw in het noorden van India en in Pakistan, -16 graden Celsius bij nacht in de Afghaanse hoofdstad Kabul. Het is niet alleen ten westen van het hogedrukgebied boven Rusland ongewoon koud, maar ook ten zuiden ervan. „Daar stroomt de koude lucht volgens de Wet van Buys Ballot van oost naar west”, zegt Harry Geurts van het KNMI. „Omdat het hogedrukgebied zo groot is, neemt die koude lucht een enorme bocht naar beneden.” Zelfs in Bombay, waar het maar zelden koud wordt, daalde de temperatuur in de nacht van donderdag op vrijdag naar 8,8 graden Celsius, de op twee na laagste temperatuur die er ooit is gemeten.

Voor de tienduizenden bewoners van de sjofele tentenkampen in Kabul betekent het vooral veel ellende. In twee van die kampen zijn de afgelopen weken al 24 kinderen aan de kou bezweken. The New York Times berichtte deze week over het lot van een gezin waarvan de laatste jaren acht van de negen kinderen zijn overleden. De jongste, een jongetje van drie maanden, stierf vorige week door de kou. Het enig overgebleven kind, een meisje van tien, is nu ook ziek geworden.

Ook in het zuidoosten van Turkije, waar in oktober door een aardbeving 140.000 mensen dakloos zijn geworden, is het leven zwaar. Er is daar dertig centimeter sneeuw gevallen en de temperatuur daalt ’s nachts tot -20. Het drinkwater is bevroren en mensen proberen zichzelf warm te houden met kolenvuurtjes. Maar ze kunnen die niet de hele nacht laten branden, omdat er dan te veel giftig koolmonoxide vrijkomt in de met plastic zeilen bedekte tenten.

In heel Europa zijn inmiddels honderden mensen, meest daklozen, om het leven gekomen door de aanhoudende kou. In veel Europese steden hebben de autoriteiten extra slaapplaatsen laten inrichten om zoveel mogelijk daklozen op te vangen. Maar het is lang niet altijd afdoende. Een pastor in Berlijn, Wolfgang Gerhard, zei tegen het persbureau AP dat hij zag hoe een man op straat lag dood te vriezen zonder dat iemand zich om hem bekommerde.

De Franse staatssecretaris van Volksgezondheid, Nora Berra, wordt al dagenlang op internet belachelijk gemaakt omdat ze geblogd had dat niet alleen kleuters, ouden van dagen en zieken met extreme kou beter thuis kunnen blijven, maar ook de daklozen. Om de imagoschade te beperken, twitterde ze dat ze haar blog „vernieuwd” had en dat er „onderwerpen zijn die zich slecht voor ironie lenen”.

De burgemeester van Rome, Gianni Alemanno, heeft vrijdag alle scholen laten sluiten nu er ook daar weer nieuwe sneeuwbuien worden verwacht. Auto’s zonder sneeuwkettingen of winterbanden mogen de stad niet meer in. Een week geleden woedde er in Rome zo’n zware sneeuwstorm dat het hele openbare leven plat kwam te liggen. De sneeuwstorm kon ontstaan doordat kou uit het noorden werd gemengd met de vochtige lucht van de Middellandse Zee. De burgemeester kreeg veel kritiek omdat hij niet snel genoeg gereageerd zou hebben met maatregelen. In Venetië is het zo koud dat delen van het Canal Grande bevroren zijn.

In het oosten van Roemenië zijn meer dan honderd dorpen door sneeuw en storm onbereikbaar geworden. De elektriciteit is uitgevallen en mensen smelten sneeuw om aan drinkwater te komen. Elfhonderd mensen hebben de nacht in onverwarmde, stilstaande treinen moeten doorbrengen. Ze konden niet geëvacueerd worden omdat de wegen in de omgeving door sneeuw onbegaanbaar waren geworden.

Maar het einde van de extreme kou is in zicht, zegt Harry Geurts van het KNMI. Het hogedrukgebied boven Rusland begint van plaats te veranderen en een deel splitst zich de komende dagen af naar het zuiden. De wind zal daardoor naar het westen draaien en dan wordt het geleidelijk aan weer warmer.