Van Mersbergens oeuvre dan toch nog bekroond met de BNG-prijs

Er waren maar liefst zes schrijvers genomineerd voor de BNG Literatuurprijs 2011. De al vaak genomineerde Jan van Mersbergen won hem.

Het applaus in de Amsterdamse Stadsschouwburg voor schrijver Jan van Mersbergen was gistermiddag hard. Het leek wel of elke aanwezige hem de BNG Nieuwe Literatuurprijs 2011 gunde. Het was dan ook niet de eerste keer dat Van Mersbergen (1972) ervoor was genomineerd. Het was, na 2005, 2007 en 2009, de vierde keer. Als het dan toch nog gebeurt, dan gun je het iemand extra.

De prijs, groot 15.000 euro, wordt jaarlijks toegekend aan een Nederlandstalige auteur van maximaal veertig jaar oud, die twee of meer literaire prozawerken heeft gepubliceerd, maar die nog niet is doorgebroken. Bovendien moet de schrijver in het afgelopen kalenderjaar een roman hebben gepubliceerd. In het geval van Van Mersbergen was dat Naar de overkant van de nacht, een roman die zich afspeelt in een benevelde nacht tijdens het carnaval in Venlo.

Hoe leuk ze het ook vonden voor Van Mersbergen, de andere genomineerden van deze editie zullen hun teleurstelling hebben verbeten. Miquel Bulnes (Het bloed in onze aderen) was vaak getipt. Net als Maartje Wortel (Half mens) trouwens. Maar ook Anne-Gine Goemans (Glijvlucht), Henk van Straten (die vorig jaar tegelijk Superlul en Salvador publiceerde) en David Pefko (Het voorseizoen) hadden hoop: de jury had dit jaar namelijk zes in plaats van de gebruikelijke vier schrijvers genomineerd. Het argument: het uitzonderlijk hoge niveau.

Van Mersbergen poogde in een interview voorafgaand aan de uitslag zijn liefde voor carnaval te verklaren: „Het is de laatste diepe religieuze beleving die je hier nog kunt hebben. Ik herontdek mezelf elk jaar weer. Het gaat meer om voelen dan om nadenken. Dat is wat ik in het boek probeer over te brengen.”

De jury noemde Naar de overkant van de nacht een „kleine, en tegelijk grootse roman”. „De lezer zit […] 175 pagina’s lang opgesloten in het hoofd van Ralf en zijn rondrazende dronkemansgedachten. Naar de overkant van de nacht is gezet in die typische, stugge en robuuste Van Mersbergenstijl.”

Net als eerdere winnaars krijgt Jan van Mersbergen de prijs overigens voor zijn gehele oeuvre, dat inmiddels bestaat uit zes romans. Hij debuteerde in 2001 met De grasbijter. Daarna volgden De macht over het stuur, De hemelrat, Morgen zijn we in Pamplona en Zo begint het.

In zijn dankwoord keek de auteur vooral vooruit naar carnaval, dat eind volgende week begint. Hij viert het al zeven jaar met een vaste groep vrienden in Venlo. „Officieel begint het feest op zondag, maar ik ga vrijdag. Zaterdag komen er 35.000 mensen uit de omgeving van Venlo, die vrijdag is het wat kleinschaliger, voor het horecapersoneel.”

    • Ward Wijndelts