Russische justitie wil overleden advocaat voor rechter slepen

Sergej Magnitski onthulde corruptie – en werd daarna vervolgd door de verdachten. Hij overleed in de cel en EU en VS maakten zich boos. Nu wordt hij weer vervolgd.

‘Politie stal 230 miljoen’. Foto AFP

Het Russisch Openbaar Ministerie wil jurist Sergej Magnitski opnieuw vervolgen, zo heeft het gisteren aangekondigd. Als het zover komt, is dat een unicum in de geschiedenis van het Russische rechtsstelsel, omdat Magnitski al twee jaar dood is. In het land van de dode zielen zou iemand dan postuum voor de rechter moeten verschijnen.

Magnitski ontdekte in 2008 dat Russische politiefunctionarissen 230 miljoen dollar hadden verduisterd aan terugbetaald belastinggeld van de Britse investeringsmaatschappij Hermitage Capital. Toen hij daarvan aangifte deed, werd hij gearresteerd door dezelfde politiemannen die de fraude hadden gepleegd. Magnitski stierf elf maanden later op 37-jarige leeftijd in voorarrest als gevolg van medische verwaarlozing en zware mishandeling, nadat men hem willen dwingen schuld te bekennen.

De Adviesraad voor de Mensenrechten van president Medvedev kwam eind vorig jaar met een uitvoerig rapport, waarin werd geconstateerd dat Magnitski kort voor zijn dood was gemarteld. De politieambtenaren die hem hadden vervolgd, leefden inmiddels in weelde. Om hun onschuld te onderstrepen, waren ze bevorderd en kregen ze hoge onderscheidingen. Oproepen om een strafrechtelijk onderzoek tegen hen in te stellen, werden niet verhoord. De reden voor die ‘bescherming’ lijkt te zijn dat er zeer hoge ambtenaren bij de verduistering zijn betrokken.

Het OM wil ook Hermitage-baas William Browder vervolgen, die weigert voor het proces naar Rusland te komen. Hij wordt vervolgd in absentia. Dit is ongebruikelijk omdat Browder Brits staatsburger is. Volgens de Russische wet zou de Britse justitie hem moeten vervolgen. Maar de Russische autoriteiten weigeren de zaak over te dragen, zogenaamd uit angst dat de Britten het bewijsmateriaal zullen vervalsen.

Opvallend is dat rechter-commissaris die het nieuwe onderzoek naar de vermeende fraude van Magnitski heeft verricht, dezelfde is die het onderzoeksrapport van de Adviesraad heeft verworpen. Volgens hem waren de bevindingen van de raad irrelevant. Ook constateerde hij dat er geen sprake was van wetsovertredingen door de politiefunctionarissen.

Na de dood van Magnitski begon Browder samen met diens echtgenote en moeder een internationale campagne om gerechtigheid voor de jurist te krijgen. Hij stelde onder meer een zwarte lijst op met de namen van de betrokken officieren van justitie, rechters, politieofficieren, belastingambtenaren, artsen tegen wie de VS, Canada en de EU een visumverbod zouden moeten instellen en wier buitenlandse banktegoeden zouden moeten worden bevroren. In de VS, Canada en Groot-Brittannië is die lijst inmiddels van kracht. In Nederland nam de Tweede Kamer unaniem een resolutie aan waarin werd opgeroepen om die lijst ook in Nederland van kracht te laten worden. Maar het kabinet wil daar nog niet aan. Minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken zegt de rechtsgang in Rusland af te willen wachten.

De afgelopen weken hebben de Russische autoriteiten de moeder van Magnitski onder druk gezet een verklaring te tekenen waarin ze afzag van haar pogingen om rechtsherstel voor haar zoon te krijgen. Ze weigerde dit en heeft deze week een klacht bij justitie ingediend over deze ‘langzame marteling’. Ook dit voorstel lijkt een poging de zaak in de doofpot te stoppen en vervolging van de schuldigen te vermijden.

Jamison Firestone, de eigenaar van het gelijknamige advocatenbureau in Moskou waarvoor Magnitski werkte, heeft gisteren een open brief aan alle Russische presidentskandidaten gestuurd, waarin hij hen verzoekt in het openbaar hun standpunt kenbaar te maken over de wijze waarop de verantwoordelijken voor de marteling en dood van Magnitski voor het gerecht kunnen worden gebracht. „Kandidaten voor het presidentschap van Rusland vinden het eenvoudiger om beloftes te doen om alle corruptie in hun land uit te roeien dan om een paar ambtenaren, wier namen in heel Rusland bekend zijn, achter de tralies te zetten”, schrijft hij onder meer in die oproep.

    • Michel Krielaars