Op gas en licht besparen via jesmartphone

Apparaten die huishoudens op energie helpen besparen zijn sterk in opkomst. Consumenten kunnen hun verbruik nauwgezet in de gaten houden op hun smartphone, pc-tablet of een speciaal energiescherm. „Energie besparen gaat leuk worden”.

Bij Aurum Europe in Hoofddorp plaatst een medewerker sensoren op meterkasten. Foto Maarten van Haaf

Saskia Husslage kan op haar werk precies zien wanneer haar vriend thuis is. Met een speciale app op haar smartphone kan ze het stroomverbruik in huis van minuut tot minuut in de gaten houden. „Als er om drie uur een kleine piek is, weet je dat hij net het koffieapparaat heeft aangezet. Je voelt je net big brother”.

Husslage en haar vriend deden mee met een proef van energieleverancier Nuon. Deelnemers kregen sensoren geïnstalleerd op de gas- en stroommeters in hun meterkast en ontvingen via een zendkastje de verbruiksgegevens op hun smartphone of computer. Niet alleen in kilowattuur of kubieke meters gas maar ook in euro’s.

Husslage: „Je ziet dat elke dag een minuut korter douchen 60 euro op jaarbasis scheelt. En je elektrische apparaten gewoon uitzetten en niet op stand-by scheelt wel 200 euro. Soms kijk ik wel drie keer per dag of we op schema liggen. Het werkt verslavend.”

Slimme energiebesparing raakt op stoom. Er verschenen de afgelopen jaren al apparaten, vaak met klinkende namen als Wattcher of Wattson, die consumenten precies vertellen hoeveel stroom of gas ze verbruiken. Volgens analisten van energieconsultancy Delta Energy betreft het een markt die veelbelovend is, zowel in Nederland als in andere westerse landen.

De grote Nederlandse energieleveranciers spelen inmiddels op deze trend in en ontwikkelen producten voor hun eigen klanten. Nuon heeft net een besparingsapplicatie voor smartphone en pc uitgebracht, Essent kwam met de op afstand bedienbare thermostaat en Eneco zegt in mei met een besparingsapplicatie en een ‘energiescherm’ (een elektronische tablet) te komen.

Andere bedrijven springen ook in de markt. Zo kwam dit najaar Zjoolz uit, een los energiescherm, en wil Wattcher komend jaar zijn product van meer functies voorzien. En het Amerikaanse bedrijf Ecobee wil zijn besparingsapparatuur – met geïntegreerde thermostaat – in april in Nederland op de markt brengen.

De werking van de besparingsapparatuur is simpel. Twee sensoren worden op de gas- en stroommeters in de meterkast geplakt. Die seinen vervolgens via een zenderkastje elke tien seconden de meterstanden door aan een smartphone, computer, tablet of een energiescherm. Daarop is dan het totale verbruik te zien, hoeveel dat kost, hoe mensen in vergelijkbare huishoudens het doen en, op sommige apparaten, wat de impact op het milieu is – bijvoorbeeld uitgedrukt in kilo’s CO2.

Deze constante stroom aan feedback moet consumenten prikkelen om hun energieverbruik te verlagen door bijvoorbeeld ’s nachts de thermostaat een graadje naar beneden te draaien, elektrische apparaten uit te zetten of korter onder de douche te staan.

Puk van Meegeren van het voorlichtingsbureau Milieu Centraal zegt dat de apparaten consumenten kunnen helpen flink te besparen op hun energierekening. „Uit verschillende onderzoeken blijkt dat mensen die feedback krijgen op hun verbruik, hun energieconsumptie met 5 tot 15 procent terugbrengen.”

Milieu Centraal wil na de zomer met een website komen waar consumenten de verschillende besparingsapparaten die dan op de markt zijn met elkaar kunnen vergelijken op het gebied van prijs en effectiviteit.

Directeur Paul Hermans van Aurum Europe is er ook van overtuigd dat mensen met de nieuwe apparatuur hun energieverbruik fors kunnen verlagen. Zijn bedrijf ontwikkelt, onafhankelijk van de grote leveranciers, een energiescherm dat later dit jaar op de markt moet komen.

Hermans: „Loop ’s nachts maar eens met je smartphone door een willekeurige straat en je zult merken dat veel draadloze netwerken ongebruikt aanstaan. Nergens voor nodig. Maar denk je dat mensen zich ervan bewust zijn dat die dingen gewoon energie blijven verbruiken? Nee. Daar kunnen wij dus veel betekenen.”

Hoe de consument precies geprikkeld wordt om te besparen, is cruciaal voor de effectiviteit van het apparaat, zegt Linda Steg, hoogleraar sociale psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. „De gegevens moeten visueel simpel worden weergegeven en betekenis hebben. Eurobedragen werken niet per se het beste. ’s Nachts vijf cent besparen door het koffiezetapparaat uit te zetten, is niet meteen een goede prikkel. Geef dan liever het jaarbedrag.”

Steg zegt verder dat een vergelijkingstabel met andere huishoudens nuttig kan zijn. „Onderzoek toont aan dat bij energiebesparing mensen zich bewust of onbewust laten leiden door wat anderen doen. En als je te zien krijgt dat de buren meer besparen dan jij, ga je zeker actie ondernemen.”

Verder moet de apparatuur ook concrete, op maat gesneden tips geven om tot meer energiebesparing te komen, aldus Steg. „Alleen als je aan die voorwaarden voldoet kan je energieverbruik structureel terugbrengen”.

Hermans, van Aurum Europe, beaamt een aantal van deze bevindingen: „Het aantal kubieke meters gas dat ik per dag verstook, het aantal eurocent dat ik bespaar door vannacht het koffiezetapparaat uit te zetten of het aantal ton CO2 dat ik dagelijks de lucht instuur, het zegt me niets. Is dat dan veel of weinig? Naar de lange termijn kijken werkt dan beter. Hoe doe ik het bijvoorbeeld in vergelijking met het besparingsdoel dat ik een jaar geleden voor mezelf gesteld heb? En wat kan ik doen? Dan wordt energie besparen leuk. Wij willen er een spelletje van maken. Als wij dat, samen met andere fabrikanten, goed doen, ben ik er van overtuigd dat over vier jaar een op de drie huishoudens deze diensten in de woonkamer heeft.”

Op een prototype van het energiescherm dat Aurum ontwikkelt is te zien hoe twee wijzertjes het dagelijkse stroom- en gasverbruik weergeven. Vallen de wijzertjes in het groene vlak, dan wordt het zelfingestelde besparingsdoel gehaald. Vallen de wijzertjes in het rode vlak, dan moet er iets gebeuren.

Grillige grafiekjes geven aan hoe het energieverbruik zich over tijd heeft ontwikkeld. Om te zorgen dat consumenten vaak op het scherm kijken, integreert Aurum ook verkeersinformatie, weersvoorspellingen en Skype in het apparaat. „We hopen zo dat ons scherm een centraal plekje in het huis krijgt”, aldus Hermans.

De data uit de verschillende meetsensoren worden opgeslagen op een schijf in het energiedisplay en op een beveiligde server. Hermans sluit niet uit dat zijn bedrijf die data in de toekomst actief wil gebruiken. „We kunnen ontzettend veel nuttige informatie uit die data destilleren. Als jouw nachtelijk stroomgebruik langzaam toeneemt, betekent dat wellicht dat jouw koelkast aan vervanging toe is. We zullen die informatie nooit afstaan aan een derde partij. Maar we kunnen er misschien wel tussen gaan zitten. Wat als we voor jou bij Philips een zacht prijsje kunnen bedingen op een nieuwe, zuinigere, koelkast? Of een nieuw energiecontract bij een goedkopere energieleverancier?”

Uiteindelijk wil Aurum, net als veel andere fabrikanten, de functionaliteit van de apparatuur verder uitbreiden. Bijvoorbeeld door ook een thermostaatfunctie in te bouwen, zoals dat bij een aantal Amerikaanse producten al het geval is. Het is alleen nog maar de vraag welke vaart dat gaat lopen, sinds maandag bekend werd dat Honeywell, marktleider in thermostaten, een Amerikaanse fabrikant van besparingsapparatuur met ingebouwde thermostaat heeft aangeklaagd wegens patentinbreuk.

Voor Hermans is een eventuele ingebouwde thermostaat echter niet het allerbelangrijkste: „We leveren zowel een product als een mentaliteitsverandering. Mensen moeten hun energieconsumptie zelf structureel willen terugbrengen. In onze proeven merken we dat dat mogelijk is. Testpersonen vertelden dat ze bij de aanschaf van een nieuwe tv nu ook het aantal watt op het label bekeken. Alles om hun jaardoel te bereiken. Dat is fantastisch om te horen.”

    • Jesse Groenewegen