Ook zo boos dat banken uw krediet afsluiten?

Het is maar een vraag. Moet een columnist zich aan feiten houden? En als die feiten betwistbaar zijn, wordt zijn conclusie dan ook betwistbaar. Of onhoudbaar?

Afgelopen dinsdag poneerde Paul Scheffer op de opiniepagina van deze krant het „nieuws dat de pensioenen ineens 10 of 20 procent minder waard zijn.” De collega’s van nrc.next die een feiten verificatie rubriek schrijven, onderscheiden feiten in vijf gradaties: waar, grotendeels waar, half waar, grotendeels onwaar of onwaar. Ja, de pensioenen van miljoenen ouderen en werkenden gaan omlaag. Maar niet nu. Op zijn vroegst per 1 april 2013 en met maximaal 7 procent. Onwaar dus.

Nog een. „Er is acht miljard te veel betaald voor ABN Amro.” Op 3 oktober 2008 kocht de overheid ABN Amro Nederland plus verzekeraar ASR voor 18,6 miljard euro. Dat was politieke koehandel: toenmalig minister Bos (Financiën) begon op 12 miljard en de Belgische regering op 24 miljard. Oud-minister (VVD) en nu ABN Amro topman Gerrit Zalm vatte de essentie zo samen: het was geen beleggingsbeslissing. Geld verdienen was niet het motief. De nationalisatie moest het domino-effect van omvallende Europese banken voorkomen. Ministers in andere Europese hoofdsteden, van Berlijn tot Dublin, deden hetzelfde, voor nog hogere bedragen.

De 16,8 miljard euro is wel besteed, ook al kwamen er later ruim 12 miljard euro kapitaalkosten bij. De meerkosten zeggen alles over de paniek en de stress in die dagen, niet over de waarde van die bank. Klagen over een miljard meer of minder in een financiële maalstroom is Holland op zijn smalst: miezemauzen omdat we het op Marktplaats misschien goedkoper hadden kunnen krijgen.

De nationalisatie van een grote bank als ABN Amro is het logische sluitstuk van de regulering van banken en verzekeraars. Voor grote banken staat de samenleving garant. Private banken leveren publieke financiële infrastructuur. Kan de overheid dat niet zelf? Ja, tuurlijk. Maar dat was, en is voor de grote partijen politiek incorrect. De VVD-CDA-ING-Citibank-PvdA consensus heerst. Extra regels? Ja. Extra belasting? Ja. Kariger bonussen? Ja. Een wezenlijke wijziging van het geldstelsel? Nee.

Maar dat kan wel. Breek de banken op in kleinere eenheden. Stel de coöperatie met ledenaansprakelijkheid verplicht als bedrijfsorganisatie. Vergeet verder dat Nederlandse banken grote zaken doen met Nederlandse multinationals.

Scheffer vraagt om ordening maar vergeet het prijskaartje. Het kost welvaart. De 30-jarige woninghypoteek met aflossing in jaar 30 was een goudmijn voor banken, maar ook voor burgers. Een dubbeltje wordt met de fiscale steun van een hypotheek een kwartje. En een kwartje wordt een piek. Mits de huizenprijzen stijgen.

De winst die de burgers jarenlang in de ‘schuldorgie’ op de woningmarkt hebben verdiend, verhindert nu de (stakings)acties die de historicus Scheffer verwacht. Er zijn (nog?) te weinig verliezers. De welvaart, de huizenhausse en het volksbeleggen hebben van steeds meer burgers kleine kapitalisten gemaakt. Kapitalisten, klein of groot, gaan niet zo snel met een spandoek of Occupy-tent de straat op. Rente, beurs en huizenmarkt zijn voor hun portemonnee zeker zo belangrijk als CAO-onderhandelingen. Hun boosheid zie je niet op straat, maar bijvoorbeeld in klachten bij Tros Radar dat hun gerechtvaardigde hypotheekverwachtingen worden gedwarsboomd door regels en ordening van de overheid. Zij zijn niet gelaten, zoals Scheffer oppert, maar boos op politici die verhinderen dat de banken die kredietkraan opendraaien.

menno tamminga