'Iedereen heeft recht op opera'

De Nationale Reisopera wist dat dit een extreem zwaar jaar ging worden. En toen kwam er plotseling ook nog een tweede kandidaat voor het sterk geslonken subsidiebedrag voor opera.

Nederland, 09-02-2012, Heerlen; Reisopera in het uur voorafgaand aan hun voorstelling "La Traviata". Repeteren in spijkerbroek, grime, kleding, en wachten tot de voorstelling begint... Fotografie Vincent van den Hoogen

Hij heeft een lastige opdracht. Nicolas Mansfield (45) wordt vanaf 2013 directeur van de Nationale Reisopera en moet met onstuitbaar enthousiasme zijn nieuwe operaplannen aan de man brengen. Maar tegelijkertijd wordt in 2013 de structurele subsidie waarschijnlijk met zestig procent gekort, waardoor het grootste deel van de honderd werknemers wordt ontslagen. Vorige week in Enschede, tijdens de presentatie van het ondernemingsplan aan het personeel, waren er veel sombere gezichten. „Ik walg nog dagelijks van deze enorme korting,” zei Mansfield toen, „maar ik wil nu vooral positief vooruitkijken.”

Inmiddels is de situatie nog gecompliceerder. Naar blijkt heeft Opera Aurora, een nieuw initiatief van het Nederlands Symfonie Orkest (NSO, net als de Nationale Reisopera ook gevestigd in Enschede, voorheen bekend als het Orkest van het Oosten) en het Combattimento Consort een concurrerend plan ingediend voor de beschikbare operasubsidie. NSO-directeur Harm Mannak noemde als belangrijke reden „artistieke vrijheid”, en beweert met de Reisopera vooraf tevergeefs contact te hebben gezocht.

Zijn jullie inderdaad benaderd door Aurora voor samenwerking in het nieuwe Kunstenplan?

Mansfield: „Ik wist dat het NSO heeft gespeeld met de gedachte om een plan in te dienen. Maar dat wij een samenwerking op voorhand zouden hebben afgewezen is pertinent niet waar. De concurrerende aanvraag kwam als een grote verrassing. Het maakt de verhoudingen in de stad Enschede nodeloos ingewikkelder.

„Maar ik wil het veel liever hebben over mijn eigen plannen. Daaruit blijkt dat ik juist groot voorstander ben van samenwerking. In mijn voorstel wordt het NSO als samenwerkingspartner genoemd, al heb ik nog geen concrete afspraken kunnen maken. Orkesten hebben bij ons beslist inhoudelijke inspraak, maar ik behoud graag de zeggenschap over mijn eigen bedrijf.”

Wat zijn de belangrijkste voornemens van de Reisopera in uitgeklede vorm?

„Iedereen in Nederland heeft recht op toegang tot kwaliteitscultuur, ongeacht waar je woont. Cultuur is de bundeling van alle creativiteit en gedachten die de mens door de eeuwen heen heeft bevrijd en geïnspireerd. Concreet gezegd wil ik een breder publiek aanspreken. Voorheen werden vooral de ‘heavy users’ van opera bediend, maar er kan een veel bredere laag worden aangeboord. Bijvoorbeeld door het programmeren van een Klingon Opera in samenwerking met een poppodium. En de productie van actuele docu-opera’s. Met De Nederlandse Opera en Opera Zuid gaan we samenwerken op het gebied van talentontwikkeling. En we gaan toe naar meer voorstellingen in minder steden.

„Het meest grootschalige plan is Verdi’s Aida in 2014, in het stadion de Grolsch Veste. Daarvoor zijn diverse partners uit Enschede en Overijssel benaderd. Een publiek van twintigduizend: opera als kunstvorm voor het volk.”

Veel meer samenwerking en publieksverbreding: zijn de bezuinigingen een ‘blessing in disguise’?

„De harde toon waarmee de bezuinigingen zijn aangekondigd heeft kwaad bloed gezet in de sector. De negatieve consequentie is dat veel mensen hun baan verliezen. Maar ik benadruk liever dat iedereen die heel goed is, het heel druk zal krijgen na 2013.”

Afspraken kunnen pas na Prinsjesdag 2012 definitief worden gemaakt. Is de planning van opera’s op korte termijn wel mogelijk?

„Ik ben afhankelijk van good will, en heb veel vrienden verzameld die ons een warm hart toedragen. In het Wagnerjaar 2013 wil ik een Tristan und Isolde doen. Een tenor die heel graag als Tristan debuteert, houdt die periode nu zo lang mogelijk vrij. Als hij een andere aanbieding krijgt, moet hij dit mij gewoon vertellen. Ik ben een eerlijk mens en houd niet van spelletjes.”

    • Floris Don