Gratis 'pil' in de VS leidt tot cultuurstrijd tegen Obama

Wie bepaalt of een vrouw al dan niet zwanger wordt: God, de overheid of de werkgever? In een discussie over gratis voorbehoedsmiddelen wordt Obama bemoeienis verweten.

Ykje Vriesinga

Bijna alle Amerikanen gebruiken ze, maar toch zijn voorbehoedsmiddelen het middelpunt geworden van een controverse die president Obama stemmen kan kosten. Aanleiding is de aankondiging dat religieuze instellingen voortaan hun personeel een ziektekostenpakket moeten aanbieden waarin de pil en andere anticonceptiemiddelen worden vergoed.

Katholieke belangengroepen in Amerika zijn woedend. Door de nieuwe regel, vorige maand ingesteld door het ministerie van volksgezondheid, moeten katholieke organisaties meebetalen aan iets dat hun geloof verbiedt. Kerken zijn uitgezonderd, maar katholieke ziekenhuizen, universiteiten en liefdadigheidsclubs niet. Hun verpleegsters, docenten en boekhoudsters kunnen straks gratis de pil slikken.

Een inbreuk op de vrijheid van religie, zo vinden leiders van de katholieke kerk. Bisschop David Zubik van Pittsburg heeft op internet katholieken opgeroepen om in protest te komen. „De regering-Obama zegt tegen de katholieken van de Verenigde Staten: loop maar naar de hel!”

Republikeinse politici in Washington hebben zich achter de katholieke kerk geschaard. John Boehner, de machtigste Republikein in het Congres, riep Obama woensdag op de maatregel te schrappen. „Deze aanval van de federale overheid op de religieuze vrijheid kan niet doorgaan en zal niet doorgaan.”

De controverse is een geschenk voor de Republikeinen, die Obama niet langer kunnen aanvallen op de economie nu de werkloosheid is gedaald. Het debat over de gratis pil raakt aan drie belangrijke thema’s van de conservatieven: religieuze vrijheid, overheidsbemoeienis en ‘voortplantingspolitiek’.

De Republikeinen zien de anticonceptieregel als doorgeschoten overheidsbemoeienis. Voorstanders werpen tegen dat alle vrouwen toegang moeten hebben tot hetzelfde ziektekostenpakket, ongeacht het geloof van hun werkgever.

Intussen is het debat losgezongen van de werkelijkheid. Amerikaanse katholieken gaan losjes om met de religieuze regels uit Rome. In een overheidpeiling zei 98 procent van de katholieke vrouwen ooit anticonceptie te hebben gebruikt. Slechts 10 procent van de Amerikaanse katholieken vindt dat de kerk de beste raadgever over anticonceptie, blijkt uit een ander onderzoek.

Naast de pogingen van katholieke leiders als bisschop Zubik om de nieuwe anticonceptieregel terug te draaien, zijn er ook roomse groepen die het mandaat van de regering-Obama steunen. De groep Catholics for Choice zegt te spreken namens „moderne katholieken”, die wel naar de mis gaan, maar niet tegen voorbehoedsmiddelen zijn.

Catholics for Choice vindt dat het aan katholieken zelf is om te besluiten of ze anticonceptie gebruiken, niet aan hun werkgever. De groep roept gelovigen op hun politieke vertegenwoordigers te vertellen „dat de bisschoppen geen weet hebben van de echte levens van katholieken” en dat de kerk „niet namens ons spreekt in dit besluit.”

Het verwijt van de kerk dat de overheid haar macht misbruikt met de gratis pil, kan ook worden omgekeerd, schreef columnist Gail Collins deze week in The New York Times. Het is juist de kerk die via de overheid het gebruik van voorbehoedsmiddelen wil ontmoedigen, nadat het vanuit de preekstoel is mislukt. „Ze hebben de oorlog thuis verloren, nu eisen ze hulp van buitenaf.”

Gail neemt het op voor de rechten van de werknemer, die moet worden beschermd tegen de religieuze overtuiging van de werkgever. „Wat als de werkgever iedere vorm van medische interventie afwijst omdat het afbreuk doet aan de wil van God?”

Met de verkiezingen op komst lijkt Obama ondertussen alle schijn te willen vermijden dat hij tornt aan de vrijheid van geloof. Het Witte Huis staat open voor een compromis met de katholieke leiders, zei David Axelrod, adviseur van president Obama, dinsdag tegen televisiezender MSNBC. ,,We willen niemands religieuze vrijheid beknotten.”

    • Ykje Vriesinga