Gletsjers slinken trager dan gedacht, zeggen onderzoekers nu

De tienduizenden afzonderlijke gletsjers op aarde verliezen minder ijs dan tot nu toe is aangenomen. De vermaarde gletsjers in het Himalaya-gebied lijken zelfs helemaal niet achteruit te gaan. Anderzijds is het ijsverlies van Groenland en Antarctica waarschijnlijk groter dan eerder beschreven. Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers verbonden aan de University of Colorado in Boulder in de online editie van het wetenschapsblad Nature deze week. Eerste auteur is Thomas Jacob.

De auteurs gebruikten de waarnemingen van twee satellieten, die sinds 2002 in tandem rond de aarde cirkelen. Deze GRACE-satellieten brengen maandelijks het zwaartekrachtsveld van de aarde in beeld en kunnen veranderingen daarin goed detecteren. IJsverlies van gletsjers brengt zo’n verandering teweeg.

Als hun berekeningen kloppen, geven ze een heel nieuw inzicht in het lot van de circa 160.000 gletsjers op aarde. Rond de Himalaya zou de dreiging van verlies aan drinkwater veel minder groot zijn dan is aangenomen. Voor de verwachte zeespiegelstijging maakt het weinig uit omdat Groenland en Antarctica sneller ijs lijken te verliezen dan gedacht.

De nieuwe studie concentreerde zich overigens niet op deze ijskappen en hun gletsjers maar op de duizenden gletsjers elders op aarde. Hun toekomstige lot werd tot dusver afgeleid uit de ontwikkelingen van zo’n 120 gletsjers waarvan lengte en dikte min of meer rechtstreeks werden gemeten, onder meer via hoogtemetingen vanuit vliegtuigen en satellieten. Op grond van zulke extrapolaties schatte het laatste IPCC-rapport (van 2007) de huidige zeespiegelstijging op ongeveer 2 tot 3 millimeter per jaar. Zo’n 1,6 mm zou komen van de uitzetting van het opwarmende zeewater, en 1,2 mm werd toegeschreven aan het ijsverlies van ijskappen en gletsjers. De GRACE-metingen brengen dat laatste getal nu op 1,5 mm per jaar, maar binnen die waarde is de bijdrage van de duizenden afzonderlijke gletsjers gehalveerd: van 0,8 tot 0,4 mm per jaar.

Maar de berekening op grond van zwaartekrachtsveranderingen is uiterst gecompliceerd. Er moet worden gecorrigeerd voor allerlei bewegingen in de aardkorst, voor verplaatsing van grondwater en zelfs voor het watergehalte van de atmosfeer. In 2010 leidde GRACE-metingen in Nature Geoscience tot de conclusie dat Groenland en Antarctica juist minder ijs verloren dan gedacht.

    • Karel Knip