De A10 bij de Zuidas gaat ondergronds

De A10 bij de Zuidas gaat voor 1,4 miljard euro op de schop. Er komen huizen, groen en kantoren, ondanks leegstand. Heeft Amsterdam geleerd van het drama met de Noord-Zuidlijn?

Nederland, Amsterdam, 24 november 2010, Verkeer Ringweg Amsterdam Rijksweg A10 ochtendspits spits Zuid-as, Zuidas in Amsterdam rondweg autosnelweg wegen verkeersdrukte snelweg verkeer verkeersinformatie filedruk Foto; Peter Hilz Peter Hilz

Wie over tien jaar door een raam van een van de kantoren op de Amsterdamse Zuidas naar buiten kijkt, ziet geen eindeloze stroom auto’s meer aan zich voorbijtrekken. Wél veel treinen en metro’s. Het meest prestigieuze vastgoedgebied van Nederland krijgt vanaf 2015 een compleet ander uiterlijk. De snelweg A10 gaat ondergronds en wordt verbreed, er komt een nieuw treinstation met meer sporen, en er wordt een nieuwe woonwijk met duizenden huizen gebouwd. „Een adrenalinestoot voor de nationale economie”, zei minister Schultz (Infrastructuur, VVD) gisteren tijdens de presentatie van het plan.

De kosten zijn geraamd op 1,4 miljard. Het Rijk betaalt daarvan bijna een miljard, Amsterdam 201 miljoen, de stadsregio 130 miljoen, en de provincie Noord-Holland 75 miljoen. De bouw start in 2015 en duurt zo’n acht jaar. Tijdens de werkzaamheden kan het verkeer gewoon van de A10, een bekend fileknooppunt, gebruik blijven maken.

De Zuidas is het Nederlandse antwoord op internationale voorbeelden: de Londense Canary Wharf, La Défense in Parijs, het Bankenviertel van Frankfurt, Wall Street in New York. Van de 118 buitenlandse investeerders in de regio zit een kwart hier, aldus Schultz gisteren.

Sinds eind jaren negentig wordt al gesproken over het ondergronds brengen van de A10 en de trein- en metrosporen, zodat daar bovenop gebouwd kon worden. De kosten van dat plan bedroegen zo’n 3,3 miljard euro. Maar sinds 2008 ligt de ontwikkeling van het gebied stil. Door de crisis haakten de banken af, terwijl die nodig waren om mee te betalen.

Nu is gekozen voor een ‘afgeslankt’ plan. In de autotunnel van ruim één kilometer komt een snelweg met acht rijbanen en vier rijstroken voor bestemmingsverkeer. Bovenop de tunnel is ruimte voor treinen, een busstation, taxi’s, fietsenstalling, en groen. Naast de tunnel komt grond vrij voor kantoren en huizen. Doordat de A10 onder de grond verdwijnt, neemt de geluidsoverlast af en de luchtkwaliteit toe, waardoor er ruimte is voor vijf- tot zesduizend woningen. Amsterdam hoopt van de Zuidas een „echte stadswijk” te maken, aldus de Amsterdamse wethouder Van Poelgeest (GroenLinks).De naastgelegen Vrije Universiteit (VU) wil uitbreiden richting de Zuidas. Ook komen er studentenwoningen in het gebied om de sfeer te verlevendigen. Voetbalclub AFC krijgt vijf velden op een andere plek, naast de tunnel.

Opvallend is de ruimte voor nieuwe kantoren, gezien de huidige kantorenleegstand. Maar Schultz en Van Poelgeest verwachten dat de vraag na de crisis aantrekt. Ook is de bouw aan strenge voorwaarden gebonden; zo moet het gebouw later omgebouwd kunnen worden tot bijvoorbeeld huizen en moet er al een huurder zijn voor de start van de bouw. Van Poelgeest is tevreden met het plan, dat, benadrukt hij, meer dan de helft goedkoper is dan het oorspronkelijke idee: „Crisis betekent niet dat je op je krent moet gaan zitten. We moeten op een beheerste manier investeren, zodat we klaar zijn als de economie straks weer aantrekt.”

Het huidige treinstation Zuid WTC, bouwjaar 1978, wordt uitgebreid en gemoderniseerd. Vorig jaar telde het station 40.000 treinreizigers per werkdag, dat groeit tot zeker 95.000 in 2020. Het wordt daarmee een belangrijker openbaar vervoersknooppunt dan Amsterdam CS. Ook komt er een ‘hoogwaardige tramverbinding’ tussen Amstelveen en het centrum van Amsterdam, via Zuid WTC. De huidige metrolijn naar Amstelveen komt te vervallen.

Van de 1,4 miljard is 290 miljoen gereserveerd voor risico’s. Wie voor de schade opdraait als dat bedrag hoger wordt, wordt de komende maanden besproken. Schultz liet gisteren weten dat de risico’s „niet op één schouder terechtkomen.” Amsterdam is huiverig geworden sinds het debacle met de Noord-Zuidlijn. Van Poelgeest: „Toen hebben we gezien dat bij dit soort projecten partijen de neiging hebben de risico’s bij elkaar over de schutting te kieperen. Dat willen we dit keer voorkomen.”

    • Yasmina Aboutaleb
    • Oscar Vermeer