Akkoord Fatah en Hamas

De maatschappelijke, politieke en gewelddadige machtsstrijd in het Midden-Oosten heeft de Palestijnse rivalen Fatah en Hamas nader tot elkaar gebracht. Nu alle posities in de regio op drift zijn, moeten ook de Palestijnen hun onderlinge verhoudingen herijken.

Het maandag in Doha gesloten akkoord tussen president Mahmoud Abbas, tevens leider van Fatah, en voorzitter Khaled Meshaal van de in de Gazastrook regerende Hamas, behelst formeel een nieuwe regering. De huidige regering met premier Salam Fayyad, die zeker in Europa en Amerika wordt gewaardeerd, wordt vervangen door een technocratenteam onder leiding van Abbas zelf.

Maar de politieke betekenis reikt verder. De vraag die hierbij meteen werd gesteld ligt voor de hand: schuift de formele Israëlische gesprekspartner Fatah op richting de belligerentere Hamas of toont Hamas zich juist wat meer geneigd tot concessies? Premier Benjamin Netanyahu van Israël weet het antwoord. Fatah moet kiezen: voor Hamas of voor Israël, beide gaat niet. Minister Avigdor Lieberman van Buitenlandse Zaken, nu op bezoek in Washington voor overleg over de escalatie rond Iran, ging een stapje verder: Abbas is een obstakel voor vrede.

Onderdeel van hun argumentatie is dat de fundamentalistische beweging Hamas de ‘drie beginselen’ van het Midden-Oostenkwartet (Verenigde Naties, Amerika, Europa en Rusland) niet volmondig onderschrijft. Te weten: erkenning van de staat Israël en van al gesloten akkoorden en afzien van geweld. Strikt genomen heeft Jeruzalem gelijk. Maar door een politieke bril gekeken, duidt het akkoord tussen Fatah en Hamas op beweging.

Die is langer gaande. De ‘Arabische Lente’ dwong Meshaal openingen te zoeken naar Arabische staten, die hij voordien meed. Zelfs in Jordanië heeft hij zijn opwachting gemaakt. Of hij nog in Damascus resideert, is onbekend. Maar dat de Hamas-leider zich wat heeft afgewend van Iran, staat vast. Woorden zijn belangrijk. Maar deze daden zijn dat ook.

Natuurlijk kan alles straks weer anders worden. Fatah en Hamas zijn intern niet eensgezind maar kampen met heftige vleugelstrijd. Abbas is niet geliefd onder de Palestijnen en het is gissen hoe sterk het gezag van ‘balling’ Meshaal in de Gazastrook is. Ook de duur en de afloop van de geopolitieke strijd in het Midden-Oosten, die zich in Syrië toespitst en waarbij Iran en Saoedi-Arabië/Qatar een cruciale rol spelen, is ongewis.

De koers van Fatah en Hamas zal door deze ontwikkelingen worden bepaald. Maar het is onverstandig hun toenadering nu al af te schrijven. Ook Israël moet dat niet doen. De dynamiek in het Midden-Oosten is zo groot en kent zoveel variabelen , dat elk beetje houvast nuttig kan zijn.