Toekomstige archeologie

Toekomstige archeologie

Back to the Future, t/m 11 maart CBK Utrecht, Plompetorengracht 4, Utrecht. Inl. cbk-utrecht.nl

Het was maar een kort berichtje dat Maarten Vanden Eynde een paar jaar geleden tegenkwam in de krant. De catalogus van IKEA had als meest verspreide boek de Bijbel ingehaald. Wat zullen archeologen zeggen, dacht hij, als ze over een paar eeuwen terugkijken op onze tijd? Ruimtebesparende kastsystemen belangrijker dan God? Vanden Eynde, geen theoloog maar kunstenaar, vertrok naar Rome en sloop het opgravingsgedeelte van het Forum Romanum in om er, met bonzend hart, wat IKEA-servies te begraven. Eens zien, wat archeologen daarvan gaan vinden.

Een foto van die illegale daad hangt op Back to the Future: een ongelijkvormige, ietwat onsamenhangende, maar grappige tentoonstelling die op een oudheidkamer lijkt. Scherven, objecten, verzamelingen dingetjes. Alleen als je beter kijkt, zie je dat van systematiek weinig sprake is. De verzameling roestige spijkers van Toine Klaassen vormt een reeks merknamen – KLM Sony Shell. Fleur Thio maakte een ambachtelijk serviesje met decoratieve afdrukken van usbsticks en computerhardware. En Pascal Rostain en Bruno Mouron gingen zelf opgraven: in vuilnisbakken van Hollywoodsterren als Tom Cruise en Arnold Schwarzenegger.

Toch is zulke creatieve gekkigheid niet ongepast: ook oudheidkunde kent wilde theorieën en heeft creativiteit nodig. Wat dat oplevert, zie je in deel twee van de expositie. Daar presenteert zich het designlab dat door het Centrum Beeldende Kunst Utrecht op een Romeinse opgraving bij Bunnik is gezet. Het is een plek waar weinig te vinden is; juist dan kunnen ongebruikelijke ideeën iets opleveren. David Hermans ontwierp een pot in een pot, een Romeins koelsysteem, dat heel goed weer te gebruiken is en geen stroom kost. Zo ook de keukenmachine van Pihla Raevaara met Romeinse molenstenen, alleen ziet die eruit alsof je er asfalt mee kunt leggen.

Andere vormgevers gingen los met ontwerpen voor als de vindplaats – wie weet – een archeologische attractie wordt. Zo ontwierp Lisa Kläver een parkeersysteem op basis van een Romeins spel, dat genummerde bingoballen uitspuugt die nummers van de parkeerplekken toewijzen. Het zal de archeologen van de toekomst hoofdbrekens bezorgen.