Onderzoeksraad pleit voor aanpassing na Chemie-Pack

Denk na over het gebruik van plastic containers. Maak minder veiligheidsregio’s. En huur bij een ramp experts voor communicatie in. Aldus de Onderzoeksraad na de grote brand bij Chemie-Pack.

Achteraf bezien lijkt het niet meer dan logisch dat bij Chemie-Pack in Moerdijk ruim een jaar geleden brand ontstond en dat deze zich tot een onbeheersbare omvang kon ontwikkelen. „Het bedrijf Chemie-Pack handelde in strijd met de vergunning en hield zich niet aan de procedures”, schrijft de Onderzoeksraad voor Veiligheid in het vandaag verschenen rapport over de oorzaak van de brand, het handelen van overheidsinstanties en de crisiscommunicatie na de brand.

Tegen de voorschriften in werden op 5 januari vorig jaar op het middenterrein van het bedrijf chemische producten overgepompt, en tegen de voorschriften in stonden op dat terrein honderden containers met gevaarlijke en brandbare stoffen. Dat waren plastic containers die bij brand binnen één tot tien minuten bezwijken, waardoor een kleine brand snel groter werd. Dat medewerkers van Chemie-Pack de brand begonnen te blussen met een harde waterstraal, hielp ook niet echt; het had „een averechts effect”.

De gemeente Moerdijk is „traag en te coulant” geweest, aldus de Onderzoeksraad, bij het verlenen van een vergunning, een proces dat zes jaar in beslag had genomen. In die periode had Chemie-Pack regelmatig regels overtreden. Controles werden vooraf aangekondigd, zodat het bedrijf op de afgesproken dagen geen illegale werkzaamheden verrichtte. Ook Arbeidsinspectie, Regionale Milieudienst en brandweer hebben ondanks geregelde bezoeken „niet onderkend”, aldus voorzitter Tjibbe Joustra van de Onderzoeksraad, dat de veiligheidscultuur van Chemie-Pack niet deugde.

Ten slotte was met de crisisteams die bij de brand optraden van alles mis. „Het ingewikkelde stelsel en de vele organen en personen die daarin een taak hebben of menen te hebben, maken de communicatie rond een dergelijk incident kwetsbaar”, aldus de Raad. Foutieve informatie werd niet gecorrigeerd. En de twee betrokken veiligheidsregio’s in Brabant en Zuid-Holland werkten langs elkaar heen.

Hoe nu verder? De chemische sector moet om te beginnen de kwetsbaarheid van plastic containers in geval van brand „onder de aandacht brengen” van bedrijven, vindt de Onderzoeksraad. Ook moeten de rijksinspecties nauwer samenwerken met het regionale toezicht op risicovolle bedrijven. Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) zou het huidige aantal van 25 veiligheidsregio’s kunnen beperken. Ook moet „expertise” over crisiscommunicatie „direct beschikbaar” komen voor gemeente en regio’s in geval van zo’n incident.

De gemeente Moerdijk erkent dat het toezicht „scherper en voortvarender” had gekund, maar stelt dat bedrijven die „willens en wetens een loopje nemen met gestelde regels als eerste verantwoordelijk zijn voor de oorzaak en gevolgen daarvan”.