'Hervorming van arbeidscontract vaak een verslechtering'

Bescherming van mensen met een flexibel contract mag niet ten koste gaan van mensen met vaste contracten, vindt vakbondsleider Van der Kolk.

20100907 FNV Bondgenoten beleidsdag, bestuurdersportretten Opdrachtgever Joyce Mooring.

Iedereen vraagt erom. Maar Henk van der Kolk, baas van de grootste vakbond van Nederland, ziet het voorlopig niet gebeuren. Een centraal akkoord tussen kabinet, werkgevers en vakbonden over de arbeidsmarkt zit er niet in. „Onder dit kabinet lijkt de kans me nihil.”

In het Utrechtse hoofdkantoor van FNV Bondgenoten reageert Van der Kolk afwijzend op alle oproepen een akkoord te sluiten over het groeiend aantal flexwerkers.

Recent noemde Jaap Smit, baas van collega-vakbond CNV, een akkoord hoognodig. Smit vreest dat zonder een akkoord het aantal mensen met flexibele contracten snel doorgroeit. Er moet volgens Smit een ruil komen tussen werkgevers en vakbonden: mensen met vaste contracten moeten minder worden beschermd, mensen met flexibele meer. Volgens de economen van het Centraal Planbureau kent Nederland veel flexwerkers, juist omdat mensen met vaste contracten goed beschermd zijn tegen ontslag.

Van der Kolk: „De oplossing is niet dat wij een handtekening zetten onder een centraal akkoord dat de positie van werknemers met vaste contracten verslechtert. Hervorming van arbeidscontracten klinkt mooi, maar het staat vaak gelijk aan verslechtering. In landen waar werknemers minder zijn beschermd tegen ontslag, komen ouderen moeilijk aan de bak. Onze ervaring is dat werkgevers in ruil niets willen leveren. Decentraal houden individuele werkgevers zich bovendien vaak niet aan akkoorden.”

Van der Kolk denkt dat er in de toekomst vast weer centrale akkoorden worden gesloten. „Maar wij moeten als vakbond eerst sterker worden op de werkvloer. Er moeten weer meer mensen in ons gaan geloven. Daar zit nu natuurlijk een groot probleem. Werknemers hebben wel vertrouwen in ons, maar ze worden geen lid. Vanuit een sterke positie op de werkvloer kunnen we een vuist maken in het nationale overleg. Nu zijn wij niet in staat de discussie te laten kantelen. We kunnen geen fair deal halen.”

Ook in de Tweede Kamer maken partijen als CDA, PvdA, GroenLinks, D66, SP en ChristenUnie zich zorgen over de flexibilisering van de arbeidsmarkt, zo bleek vanmorgen uit een debat in de Tweede Kamer. Er komt een hoorzitting in maart, waar de Kamer deskundigen hoort over het onderwerp. Volgens CDA-kamerlid Eddy van Hijum zou een polderakkoord welkom zijn. Gedoogpartner PVV blokkeert de veranderingen van het ontslagrecht.

Van der Kolk is onderdeel van de interne ruzie in de FNV. Hij zegde het vertrouwen in FNV-voorvrouw Agnes Jongerius op. De FNV probeert zich nu om te vormen tot een nieuwe bond, De Nieuwe Vakbeweging. CNV-voorman Smit vreest dat de vakbeweging splitst in een radicale en een redelijke stroming. Van der Kolk: „Ik heb het gevoel dat Smit ons tot de radicale stroming rekent. Dat vind ik niet terecht. De redelijke vakbeweging die Smit voorstaat, verdient zijn brood in overlegkamertjes op het ministerie van Sociale Zaken. Die vakbeweging heeft geen toekomst. We moeten onze tanden laten zien, actiever worden. Dat gaat over meer dan staken. Respect eisen, zoals nu voor de schoonmakers. We kunnen geen vakbond zijn van de luie leunstoel. We eisen van leden dat ze zelf opkomen voor hun rechten. Dat betekent niet dat er met ons geen deals vallen te sluiten. We sluiten honderden cao’s per jaar af.”

Of De Nieuwe Vakbeweging erin slaagt de FNV bij elkaar te houden, weet Van der Kolk niet. „Ik heb er vertrouwen in, maar we zien wel.” De vraag is of de conservatieve kaderleden van FNV Bondgenoten die nu veel invloed hebben, bereid zullen zijn die invloed op te geven en op te gaan in kleinere bonden, zoals een van de plannen is. „Er zijn natuurlijk altijd mensen die niet willen veranderen, en mensen die kansen zien, ook bij onze kaderleden. We kunnen niet blijven hangen in: we zijn groot en we moeten nog groter worden. We moeten ons afvragen: hoe worden we als hele vakbeweging groter? Als we nu niet veranderen, worden we de zoveelste ouderenbond. Dan wordt het nooit wat.”

    • Marike Stellinga